Vaatafsluitingen in het oog
Het bloed in het oog wordt aangevoerd door arteriën (slagaders) en afgevoerd door venen (aders). Bij een vaatafsluiting ontstaat er een doorstromingsprobleem van onder andere het netvlies, waardoor er een vermindering in het gezichtsvermogen kan optreden. De ernst van deze verminderde gezichtsscherpte is afhankelijk van de soort afsluiting en de plaats ervan.
De bloedvoorziening in het oog bestaat uit arteriën (slagaders) die het bloed aanvoeren en venen (aders) die het bloed afvoeren. Bij een vaatafsluiting ontstaat een doorstromings-probleem en gaat het oog minder functioneren. Er zijn drie typen van afsluitingen die hier worden besproken.
1. Veneuze afsluiting in het netvlies
Beschrijving
Door de afsluiting van een van de venen kan het bloed niet meer uit het
netvlies afgevoerd worden, de wanden gaan lekken en bloed, vocht en
eiwitten komen in het netvlies. Wanneer een kleine vene is afgesloten vindt
dit plaats in een klein deel van het netvlies. Wanneer de grote vene van
het oog afgesloten is treedt de lekkage in het gehele netvlies op (vena
centralis retinae afsluiting). Daar waar de lekkage is opgetreden
functioneert het netvlies slechter en gaat het zicht achteruit
Klachten
Afhankelijk van de grootte van de afgesloten vene treedt gezichtsscherpte
vermindering op in een deel van het gezichtsveld of neemt het totale zien
af. Indien grote gedeeltes van het netvlies door de afsluiting een zuurstof
tekort krijgen ontstaan nieuwe bloedvaten in het oog. Deze vaten zijn van
slechte kwaliteit, ze lekken snel en kunnen aanleiding geven tot
bloedingen. Indien deze vaten op andere plekken dan in het netvlies groeien
kunnen ze aanleiding geven tot drukverhogingen in het oog (neovasculair
glaucoom).
Diagnose
De diagnose wordt gesteld door oogheelkundig onderzoek waarbij de pupil
verwijd wordt om het netvlies goed te kunnen beoordelen. Soms worden
kleuren contrast foto's (fluorescentie angiogram) van het oog gemaakt om de
mate van schade vast te stellen. De vaatafsluiting wordt veroorzaakt door
veranderingen in de vaatwand. Dit kan o.a. optreden bij te hoge bloeddruk,
aderverkalking, suikerziekte en een groot aantal minder frequent
voorkomende aandoeningen. Meestal treedt de afsluiting op bij oudere
leeftijd en is er al sprake van een van de voorgenoemde oorzaken. Jongere
patiënten en mensen zonder voorgenoemde aandoeningen worden vaak naar een
internist verwezen voor uitgebreider onderzoek naar aandoeningen die de
vaatafsluiting kunnen veroorzaken.
Behandeling
Bij ernstige schade aan het netvlies of bij vocht in de gele vlek kan het
nodig zijn om een laser behandeling uit te voeren. De laser behandeling
dient er voor te zorgen dat er geen nieuwe bloedvaten van slechtere
kwaliteit gaan groeien. Het zien wordt niet beter door deze behandeling
maar mogelijke verslechtering kan wel voorkomen worden. Bij vocht in de
gele vlek kan een laserbehandeling er voor zorgen dat het vocht beter
afgevoerd wordt waardoor het zien kan verbeteren.
2. Arteriële afsluiting van het netvlies
Beschrijving
Bij een arteriële afsluiting van het netvlies krijgt een deel of het
gehele netvlies geen zuurstof meer. Het netvlies houdt dan direct op met
functioneren en sterft na ongeveer 24 uur af
Klachten
Doordat het netvlies direct ophoudt met functioneren merkt de patiënt dat
het zien plots minder is geworden in een deel of het gehele gezichtsveld.
Net als bij een veneuze afsluiting in het netvlies kunnen bij een arteriële
afsluiting van het netvlies door het zuurstof tekort nieuwe bloedvaatjes
gevormd worden die snel kunnen bloeden.
Diagnose
Door oogheelkundig onderzoek waarbij de pupil verwijd wordt kan de
oogarts veranderingen in het netvlies zien die passen bij de arteriële
afsluiting van het netvlies. Gezichtsveld onderzoek kan de uitgebreidheid
van de afsluiting in kaart brengen. Onderzoek naar de oorzaak van de
afsluiting (b.v. een bloedpropje vanuit elders in het lichaam) is nodig om
herhaling proberen te voorkomen. Met name het hart en de grote
halsslagaders dienen onderzocht te worden. Soms gaat de afsluiting gepaard
met klachten van algemeen ziekte gevoel. De oorzaak kan dan een ontsteking
van de grote arteriën zijn (arteritis temporalis). Een hoge bloedbezinking
en eventueel pathologisch anatomisch onderzoek van een stukje bloedvat uit
de slaap kunnen dan de diagnose geven.
Behandeling
Wanneer de patiënt kort na het begin van de klachten bij de oogarts
komt dan kan geprobeerd worden de zuurstofvoorziening aan het netvlies te
verbeteren. Meestal heeft dit geen succes. Indien een oorzaak van de
afsluiting wordt gevonden moet dit natuurlijk ook behandeld worden. Bij een
arteritis temporalis kunnen hormoonpreparaten (Prednison) in hoge
doseringen nodig zijn om een aanval aan het andere oog te voorkomen. Bij
vaatnieuwvorming kan een laserbehandeling nodig zijn om dit tegen te gaan.
In tegenstelling tot een afsluiting van een vene is bij de arteriële
afsluiting geen verbetering op termijn te verwachten.
3. Afsluiting van de vaatvoorziening van de oogzenuw (nervus
opticus)
Beschrijving
Indien de vaatvoorziening van de oogzenuw afgesloten raakt krijgt de
oogzenuw geen zuurstof meer en houdt op met het doorgeven van de signalen
van het netvlies naar de hersenen.
Klachten
Doordat de hersenen geen signalen van het netvlies krijgen ziet de patiënt
niets meer met het aangedane oog. Indien slechts een deel van de
vaatvoorziening is afgesloten ziet de patiënt in het bovenste of onderste
deel van het gezichtsveld niet meer.
Diagnose
Door middel van oogheelkundig onderzoek waarbij de pupil verwijd wordt, en
eventueel gezichtsveldonderzoek en kleuren contrast foto's kan de diagnose
gesteld worden. Ook hier volgt vaak onderzoek naar de oorzaak van de
afsluiting (op oudere leeftijd vaak vaatverkalking). Een arteritis
temporalis (zie arteriële afsluiting van het netvlies) kan ook een
afsluiting van de vaatvoorziening van de oogzenuw geven.
Behandeling
Het is zaak eventuele oorzaken zo goed mogelijk te behandelen.