Ontstaan en ontwikkeling van cellen in ons bloed
Sjaak Philipsen - afd Celbiologie
Rode bloedcellen (erytrocyten) zorgen voor het transport van zuurstof uit de longen naar de andere delen van het lichaam. De zuurstof wordt gebruikt om suikers te verbranden, waarbij de energie ontstaat die het lichaam nodig heeft, bijvoorbeeld om te bewegen. Als afvalproduct ontstaat kooldioxide; dit wordt door de rode bloedcellen opgenomen en naar de longen gebracht waar het via de ademhaling het lichaam verlaat. Een tekort aan goed functionerende erytrocyten veroorzaakt bloedarmoede (anemie).
Anemieën zijn een van de meest voorkomende ziektes in de mens. Ze kunnen ontstaan door bloedverlies, maar ook als gevolg van bloedkanker (leukemie) en medicijngebruik (bijvoorbeeld chemotherapie). Daarnaast worden anemieën heel vaak veroorzaakt door erfelijke factoren. De anemieën zijn de meest voorkomende erfelijke ziekten in de mens; per jaar worden er 300.000 nieuwe patiënten geboren. In ernstige gevallen is deze ziekte nog steeds dodelijk, omdat zonder goede zuurstoftoevoer naar alle lichaamsdelen er geen leven mogelijk is. De enige effectieve geneeswijze die op dit moment beschikbaar is, is een beenmergtransplantatie. Dit is echter voor de meeste patiënten niet mogelijk omdat er geen geschikte donor gevonden kan worden. Ook is een beenmergtransplantatie riskant, met vele mogelijkheden voor ernstige complicaties. Er is daarom dringend behoefte aan nieuwe, veilige behandelingen.
Het is daarom van groot maatschappelijk belang om het ontstaan en de ontwikkeling van rode bloedcellen in detail te begrijpen. De allerlaatste stappen in de uitrijping van rode bloedcellen (terminale differentiatie) is een proces waarvan we nog veel aspecten niet kennen.
Om dit te onderzoeken kweken we in ons laboratorium voorlopers van rode bloedcellen. Deze gekweekte cellen kunnen we bijvoorbeeld met farmacologische stoffen behandelen, om vervolgens te bepalen wat het effect daarvan is op de terminale differentiatie van de cellen. Hierdoor verkrijgen we meer inzicht in de fundamentele processen die betrokken zijn bij de uitrijping van rode bloedcellen. Deze kennis kan dan ingezet worden om nieuwe behandelingsmethodes te ontwikkelen, zodat de patiënten een betere kwaliteit van leven krijgen of zelfs volledig genezen kunnen worden.
