Ontstaan en ontwikkeling van cellen in ons bloed
Sjaak Philipsen
- afd Celbiologie
Rode bloedcellen (erytrocyten) zorgen voor het transport van zuurstof uit de longen naar de andere delen van het lichaam. De zuurstof wordt gebruikt om suikers te verbranden, waarbij de energie ontstaat die het lichaam nodig heeft, bijvoorbeeld om te bewegen. Als afvalproduct ontstaat kooldioxide; dit wordt door de rode bloedcellen opgenomen en naar de longen gebracht waar het via de ademhaling het lichaam verlaat. Een tekort aan goed functionerende erytrocyten veroorzaakt bloedarmoede (anemie).
Anemieën zijn een van de meest voorkomende ziektes in de mens. Ze kunnen ontstaan door bloedverlies, maar ook als gevolg van bloedkanker (leukemie) en medicijngebruik (bijvoorbeeld chemotherapie). Daarnaast worden anemieën heel vaak veroorzaakt door erfelijke factoren. De anemieën zijn de meest voorkomende erfelijke ziekten in de mens. In ernstige gevallen is deze ziekte nog steeds dodelijk, omdat zonder goede zuurstoftoevoer naar alle lichaamsdelen er geen leven mogelijk is. De enige effectieve geneeswijze die op dit moment beschikbaar is, is een beenmergtransplantatie. Dit is echter voor de meest patiënten niet mogelijk omdat er geen geschikte donor gevonden kan worden. Ook is een beenmergtransplantatie riskant, met vele mogelijkheden voor ernstige complicaties.
Het is daarom van groot maatschappelijk belang om het ontstaan en de ontwikkeling van rode bloedcellen in detail te begrijpen. Deze kennis kan dan ingezet worden om nieuwe behandelingsmethodes te ontwikkelen, zodat de patiënten een betere kwaliteit van leven krijgen of zelfs volledig genezen kunnen worden. De allerlaatste stappen in de uitrijping van rode bloedcellen (terminale differentiatie) is een proces waarvan we nog veel aspecten niet kennen.
In dit onderzoeksprogramma zullen wij een uitgebreide studie doen naar de eiwitten op het oppervlakte van de cel die hierbij een rol spelen. We zullen hiervoor rode bloedcellen van muizen gebruiken, omdat we dan een vergelijking kunnen maken met de rode bloedcellen van genetisch gemodificeerde muizen waarvan juist de laatste ontwikkelingstappen geblokkeerd zijn. Door deze unieke combinatie denken we snel meer inzicht te kunnen verkrijgen in de fundamentele processen die betrokken zijn bij de uitrijping van rode bloedcellen.
