Biologische klok in de muis
Kirsten van Dycke - afd Genetica
Vrijwel alle organismen, van fruitvliegjes tot mensen, beschikken over een biologische klok die er voor zorgt dat gedrag en fysiologie zijn afgestemd op het moment van de dag. De biologische klok wordt gedreven door de master klok in een klein hersengebiedje, bekend als de suprachiasmatische nucleus. Deze master klok heeft een ritme van ongeveer 24 uur en wordt iedere dag opnieuw gelijk gezet door licht. Daarnaast beschikken alle organen en cellen over perifere klokken die niet gelijk worden gezet door licht, maar door signalen afgegeven door de hersenklok. Situaties van jetlag of werken in ploegendienst verstoren ons evenwicht met de licht-donker cyclus en kunnen op lange termijn de gezondheid beïnvloeden.
In Nederland krijgt 1 op de 9 vrouwen borstkanker. Epidemiologisch onderzoek heeft aangetoond dat naast erfelijke factoren, ook omgevingsfactoren een rol kunnen spelen bij het ontstaan van borstkanker. Eén van die risicofactoren is het langdurig werken in ploegendienst. Uit genoemde studies is gebleken dat vrouwen die langdurig in ploegendienst werken vaker borstkanker krijgen dan vrouwen die alleen overdag werken.
In ons laboratorium hebben we een uniek muismodel dat spontaan borsttumoren ontwikkelt die lijken op de humane tumoren. Dit model kunnen we gebruiken om de relatie tussen verstoring door ploegendiensten en het ontstaan van borstkanker te bekijken en een causaal verband aan te tonen. Voordat we dit model kunnen gebruiken, willen we in kaart brengen hoe de klok normaal gesproken tikt.
Moleculair gezien bestaat de klok uit verschillende genen die via feedback mechanismen over de dag verschillend tot expressie komen. Doel van deze labstage is om deze klokgenen in kaart te brengen in de borstklier.
Let op: Kirsten van Dycke is AIO bij het Erasmus MC, met als standplaats het RIVM in Bilthoven, de labstage zal in Bilthoven plaatsvinden.
