Knippen en plakken met je partner in meiose
Willy Baarends - afd Voortplanting en Ontwikkeling
Afbeelding:
Eiwitkleuring van gepaarde chromosomale assen van muizenchromosomen. Het X en Y chromosoom zijn voor het grootste deel ongepaard en de eiwitassen van deze chromosomen zijn daarom rood.
Zaad- en eicellen worden gevormd tijdens een specifiek proces, genaamd meiose. Bij dit proces ontstaan haploide cellen uit diploide cellen. In alle cellen in ons lichaam, met uitzondering van de rijpe geslachtscellen, bevat de kern 46 chromosomen. Dit zijn twee sets van 23 chromosomen, van elk chromosoom zijn er dus 2 exemplaren, een ervan komt van moeder, de andere van vader. Om de chromosomen eerlijk te verdelen tijdens meiose moet gedurende een lange meiotische profase van zo’n twee weken ieder chromosoom zijn partner vinden, waarna de chromosomen keurig over de zaadcellen verdeeld worden. Bij mannen vormen het X en Y chromosoom samen ook een paar, maar zijn wel een “apart stel”. Een specifiek mechanisme zorgt ervoor dat het DNA van de geslachtschromosomen (XY) zodanig ingepakt wordt met allerlei eiwitten dat de erfelijke eigenschappen tijdelijk niet meer kunnen worden afgelezen. Dit noemen we inactivatie van X en Y.
Wij gebruiken op onze afdeling technieken om in zich ontwikkelende zaadcellen en eicellen van verschillende diersoorten en ook van de mens, te onderzoeken hoe en wanneer homologe chromosomen elkaar vinden, welke eiwitten ervoor zorgen dat genetische uitwisseling tussen de chromosomen plaatsvindt en hoe de X- en Y-inactivatie gereguleerd wordt. Daarnaast proberen we ook te begrijpen hoe regulatie van de (sex) chromosomen tijdens de vorming van zaadcellen verband houdt met de regulatie van de (sex) chromosomen in het vroege embryo, kort na bevruchting.
Tijdens deze stage leer je wat het is om te werken met proefdieren, leer je hoe je moet omgaan met een microscoop en mag je zelf microscopische preparaten van zaadcellen, eicellen en/of embryo’s kleuren om eiwitten en of specifieke chromosomen zichtbaar te maken onder de microscoop. Op deze manier kun je een bijdrage leveren aan ons onderzoek en aan je eigen wetenschappelijke ontwikkeling. (De voertaal van deze stage is Engels).