Microscopie in 4 dimensies
Niels Galjart - afd Celbiologie
Microscopie heeft de biologie enorm geholpen om cellen tot in de kleinste details te beschrijven. Hierdoor weten we dat in de meeste dierlijke cellen het erfelijk materiaal, het DNA, in de celkern is verpakt en dat in het
cytoplasma van de cel allerlei organellen en andere werktuigen rondzweven om aan specifieke behoeftes van cellen te voldoen. Zo zijn er mitochondriën voor de energie voorziening en lysosomen voor het afbreken van onnodige componenten.
Tot zo’n 10 jaar geleden bestudeerden biologen veelal dode, gefixeerde cellen. Met allerlei stofjes werden de aparte componenten van zo’n geprepareerde cel gekleurd en werd een microscopisch beeld gemaakt. Door cellen op heel veel verschillende tijdpunten te fixeren werd geprobeerd om uiteindelijk een beeld te krijgen van hoe alles in zijn werk gaat in een levende cel. Studies met gefixeerde cellen zijn onontbeerlijk geweest bij het beschrijven van cel structuren en hebben een goed 3 dimensionaal beeld van cellen en weefsels gegeven.
Tegenwoordig zijn biologen in staat om vele cellulaire processen ook in levende cellen onder de microscoop te bestuderen. Dit levert fascinerende beelden op. We kunnen heel veel eiwitten kleuren en ze volgen terwijl ze actief zijn in de cel. Daardoor hebben we nu een echte indruk van hoe eiwitten werken, hoe lang belangrijke processen duren, welke componenten bij elkaar komen om iets te doen en hoe dat misloopt in allerlei ziektes.
Het bestuderen van cellen in beweging is een belangrijk onderdeel van het werk binnen de afdeling Celbiologie en Genetica. Niet alleen dat: het is ook leuk, want je ziet van alles gebeuren dat je niet voor mogelijk hield. We zijn bezig met studies in 4 dimensies: het maken van 3 dimensionale beelden in de tijd.