De ontwikkeling van hematopoïetische stamcellen
Elaine Dzierzak
- afd Celbiologie
Hematopoietische (bloedvormende) stamcellen spelen een belangrijke rol in de behandeling van leukemie en andere bloed gerelateerde aandoeningen. In volwassenen is een beperkt aantal stamcellen aanwezig en deze kunnen niet zomaar in het laboratorium worden vermeerderd. Hierdoor zijn er onvoldoende stamcellen beschikbaar voor klinisch onderzoek en therapie.
Onderzoek in muizen liet zien dat het aantal stamcellen toeneemt tijdens de
embryonale ontwikkeling. Recent hebben wij gevonden dat
stamcelvermeerdering voornamelijk plaatsvindt in een specifieke regio van
het embryo; de AGM-regio (aorta-gonad-mesonephros-regio). Hieruit kunnen we
concluderen dat deze AGM-regio een ondersteunende omgeving vormt voor het
vermeerderen van stamcellen. Helaas is er momenteel weinig bekend over
welke cellen in deze embryonale regio betrokken zijn. Ook de moleculaire
mechanismen zijn grotendeels nog niet bekend.
In het verleden is gebleken dat transcriptiefactoren een zeer belangrijke
rol spelen in de algemene embryonale ontwikkeling van het hematopoietische
systeem. Transcriptiefactoren zijn eiwitten die specifiek genen aan en/of
uit kunnen zetten in verschillende soorten cellen. De transcriptiefactor
Runx1 is erg belangrijk voor de stamcelontwikkeling. Wanneer er geen Runx1
is worden er geen hematopoietische stamcellen aangemaakt.
We hebben aangetoond dat Runx1 ook in verschillende celtypen van de
AGM-regio voorkomt, maar het is onduidelijk wat voor functie het hier
heeft. We hebben een studie opgezet om te bekijken wat de functie van deze
transcriptiefactor is in de verschillende celtypen van de
AGM-regio.
Met het beantwoorden van deze vraag en het verder onderzoeken van de
moleculaire mechanismen in deze unieke embryonale regio hopen we in de
toekomst een ongelimiteerde hoeveelheid hematopoietische stamcellen te
produceren. Deze kunnen worden gebruikt voor de behandeling van
leukemie.
Deze labstage kan door twee leerlingen worden gevolgd, maar niet
tegelijkertijd. De leerlingen zullen een volledige werkweek op het lab
moeten doorbrengen (dus van maandag tot en met vrijdag, van 09:00 tot 17:00
uur).