Rode bloedcelvorming en groeifactoren
Marieke von Lindern
- afd Hematologie
Wij onderzoeken hoe groeifactoren de vorming van rode bloedcellen reguleren. Rode bloedcellen zijn klein en hebben geen kern meer, zodat ze haarvaten kunnen passeren. De belangrijkste rol is transport van zuurstof van de longen naar de organen. Erythropoietine (Epo) is belangrijk voor de groei van voorlopercellen en voor de overleving van voorlopercellen tijdens het uitrijpen tot rode bloedcellen. Met meer Epo kunnen meer rode bloedcellen gemaakt worden en kan meer zuurstof naar de organen (o.a. de spieren) getransporteerd worden. Teveel rode cellen kan echter tot verstopping van bloedvaten leiden en dus tot een infarct. Daarom is het belangrijk het aantal rode bloedcellen in een organisme goed te regelen.
Niet alleen Epo, ook Stamcel factor (SCF) reguleert de vorming van rode bloedcellen. Samen met Epo kan SCF de voorlopercellen expanderen (groei zonder uitrijping) zodat er uiteindelijk meer rijpe rode bloedcellen gevormd kunnen worden. Dat is belangrijk tijdens de embryonale ontwikkeling, maar ook wanneer veel bloedcellen moeten worden aangemaakt na bloedverlies.
Ook in leukemieën kan SCF een rol spelen door samen met andere groeifactoren de uitrijping van voorlopercellen te remmen. Met ons onderzoek proberen we twee vragen te beantwoorden:
1. Hoe kan SCF de uitrijping van voorlopercellen remmen? We weten al dat SCF niet alleen belangrijk is om specifieke genen af te schrijven naar mRNAs, maar dat SCF ook nodig is om specifieke mRNAs met een complexere structuur in eiwit te kunnen vertalen. We weten welke mRNAs dat zijn, maar we weten nog niet welke structuren in die mRNAs belangrijk zijn.
2. Als beenmergcellen stress te verduren krijgen (bijvoorbeeld DNA schade bij chemoterapie), dan ‘veroudert’ het beenmerg sneller. Het aantal voorlopercellen neemt af en er ontstaat bloedarmoede die zich niet herstelt omdat de cellen nauwelijks meer reageren op groeifactoren. Toch is er ook een vergrote kans op leukemie. Te weinig groei kan dus overgaan in teveel groei. We willen begrijpen hoe DNA-schade ervoor zorgt dat cellen anders op groeifactoren reageren.