Fusie-genen en leukemie
Liesbeth Dekking
- afd Immunologie
Leukemie is een kwaadaardige woekering
(kanker) van bloedcellen afkomstig uit het beenmerg. Snelle diagnose en
classificatie (bepaling van het precieze type leukemie) is van groot
belang voor de prognose van de patiënt en voor het geven van de juiste
behandeling. Een manier om leukemieën te classificeren is door te
onderzoeken of de leukemiecellen afwijkende genen bevatten, bijvoorbeeld
fusie-genen.
Fusie-genen ontstaan als gevolg van chromosoombreuken die verkeerd
gerepareerd worden: twee stukken DNA van verschillende chromosomen worden
dan foutief aan elkaar gekoppeld (dit heet ook wel translocatie). Het zo
ontstane fusie-gen wordt vertaald in een fusie-eiwit, dat oncogene
(kankervormende) eigenschappen heeft. Hierdoor ontspoort de cel en ontstaat
leukemie.
Fusie-genen worden opgespoord met behulp van cytogenetica (bekijken van
chromosomen onder de microscoop) of PCR (polymerase chain
reaction, vermenigvuldigen van stukjes DNA). Deze technieken kosten
veel tijd en zijn erg specialistisch.
Het doel van ons onderzoek is het ontwikkelen van een snelle, gemakkelijke
test die heel specifiek verschillende fusie-eiwitten kan aantonen. Voor
deze test maken we gebruik van bolletjes gecoat met antistoffen gericht
tegen de ene kant van het fusie-eiwit en een antistof met een
fluorescerende stof die gericht is tegen de andere kant van het
fusie-eiwit. De bolletjes worden gedetecteerd met behulp van
flow-cytometrie. Omdat er vaak geen goede antistoffen beschikbaar zijn
tegen fusie-eiwitten, worden nieuwe antistoffen in ons lab ontworpen en
geproduceerd. Voor het fusie-eiwit BCR-ABL, dat optreedt als gevolg van
translocatie t(9;22), is deze test al in een vergevorderd stadium en wordt
getest op patiëntenmonsters. Voor andere fusie-eiwitten is de test nog in
ontwikkeling.