Multi-resistente mutanten van Pseudomonas aeruginosa
Wil Goessens
- afdeling Medische Microbiologie en Infectieziekten
In de 60 jaar dat antibiotica intensief toegepast worden in de geneeskunde zijn bacteriën er telkens in geslaagd om mechanismen te ontwikkelen die de werking van antibiotica ongedaan maken. Bacteriën kunnen resistent worden door opname van resistentie genen of door mutaties in het eigen genoom. Mutaties in het genoom komen tot stand doordat tijdens de celdeling fouten in de genetische code optreden. Deze willekeurige mutaties kunnen plaatsvinden in genen die coderen voor een aangrijpingspunt van een antibioticum en maken daardoor het micro-organisme verminderd gevoelig voor het betreffende antibioticum. De verminderd gevoelige mutanten zullen overleven bij blootstelling aan het antibioticum en worden hierdoor uitgeselecteerd. In het algemeen geldt: hoe vaker bacteriën blootgesteld worden aan antibiotica, des te groter is de kans op de uitselectie van resistente mutanten. Een en ander is afhankelijk van het soort antibioticum in combinatie met het micro-organisme. Hierbij wordt aangenomen dat voor het ontstaan van resistentie slechts één mutatie nodig is en dat er een specifieke resistentie ontstaat tegen het gebruikte antibioticum.
Er zijn echter ook mutaties bekend waarbij het micro-organisme resistent kan worden tegen verschillende klassen van antibiotica. Zo kunnen mutaties in de membraan-doorlaatbaarheid bij Pseudomonas aeruginosa leiden tot resistentie tegen niet-gerelateerde antibiotica zoals ß-lactams, chlooramphenicol, en fluorochinolonen. In dergelijke gevallen hebben we met niet-specifieke resistentiemechanismen van doen. Met name naar deze laatste categorie van resistentiemechanismen wordt door de afdeling Medische Microbiologie en Infectieziekten fundamenteel onderzoek verricht. Wij zijn vooral geïnteresseerd in mutanten die resistent zijn tegen meerdere niet-gerelateerde antibiotica.
De leerling krijgt bij deze stage de mogelijkheid om zelf bacteriën te kweken en zelf enkele experimenten uit te voeren. Hierbij kan worden gedacht aan het analyseren van de verkregen mutanten met zowel handmatige technieken als ook hoogwaardige apparatuur.