Behandeling van MS
MS is niet te genezen. Wel zijn er diverse behandelingsmogelijkheden.
Acute verslechtering
Een groot deel van de patiënten met relapsing-remitting MS (RRMS) krijgt te maken met een schub of exacerbatie. Dit is een acuut optreden van nieuwe klachten of het opnieuw optreden van oude klachten die eerder waren verdwenen. De klachten moeten tenminste 24 uur aanhouden en niet optreden tijdens koorts of een infectie. Op het moment dat een exacerbatie optreedt is er sprake van een acute ontsteking op één of meerdere plaatsen in de hersenen of het ruggenmerg. In veel gevallen zullen deze klachten vanzelf weer verdwijnen. Wanneer de klachten echter enkele dagen aanhouden en er problemen ontstaan in het dagelijks functioneren, kan besloten worden tot een behandeling met methylprednisolon. Methylprednisolon heeft een sterke ontstekingsremmende werking en wordt per infuus gegeven gedurende drie dagen. Door te behandelen met methylprednisolon treedt meestal een snellere verbetering van de klachten op. Echter of de klachten volledig verdwijnen of dat er restverschijnselen overblijven wordt door behandeling met methylprednisolon niet beïnvloed.
Beïnvloeding van het ziekteverloop
Er zijn verschillende geneesmiddelen die tot doel hebben de kans op een exacerbatie te verkleinen. Hierbij kan gekozen worden voor behandeling met interferon-beta of glatirameer acetaat.
Behandeling met Interferon beta (IFN) of Glatirameer acetaat (Copaxone) injecties vermindert op termijn de frequentie van exacerbaties met zo’n 30%. Bovendien verlopen deze milder en korter. Er zijn sterke aanwijzingen dat ook de invaliditeit op langere termijn enigszins wordt afgeremd.
Afhankelijk van het middel moet dit in de spier (Avonex) of onder de huid worden toegediend (Rebif, Betaferon, Copaxone). Het nadeel van gebruik van IFN is het moeten leren injecteren, de met name in de eerste maanden optredende griepverschijnselen, de eventueel optredende spuitplekken en verhoogde kans op depressiviteit.
Bij secundair progressieve MS valt geen of nauwelijks effect van IFN te verwachten.
Natalizumab
Bij MS treden ontstekingen op in de hersenen en/of het ruggenmerg. Normaal gesproken zorgt de wand van de bloedvaten ervoor dat ontstekingscellen de hersenen niet in kunnen. In het geval van MS kunnen deze ontstekingscellen wel door de bloedvatwand heen. Voordat een ontstekingscel door het bloedvat heen kan moet deze eerst aan de wand van het bloedvat binden. Natalizumab zorgt ervoor dat de ontstekingscellen niet meer aan de bloedvatwand kunnen hechten en voorkomt dat de cellen de hersenen binnendringen. Hierdoor is de kans op ontstekingen kleiner. Natalizumab wordt één keer in de vier weken via een infuus toegediend.
Een zeldzame bijwerking die op kan treden tijdens het gebruik van Natalizumab is PML (progressieve multifocale leuko-encefalopathie). Dit is een ernstige infectie van de hersenen die vaak leidt tot ernstige invaliditeit of overlijden. Patienten die Natalizumab gebruiken worden daarom gedurende de behandeling nauwkeurig gevolgd. Natalizumab wordt overwogen als er ondanks behandeling met interferon aanhoudend exacerbaties optreden.
Mitoxantron
Indien sprake is van een agressief verlopende secundair progressieve MS met nog veel exacerbaties bestaat er soms een indicatie voor behandeling met het chemotherapeuticum Mitoxantron. Echter vanwege schadelijke effecten op het hart zal dit middel in het algemeen niet veel langer dan twee tot drie jaar gegeven kunnen worden. Mitoxantron wordt elke 1-3 maanden per infuus toegediend.
Welke behandeling
Welke keuze moet worden gemaakt? Wat kan er van de behandeling verwacht worden? Dat wordt allemaal persoonlijk besproken tussen de patient, MS verpleegkundige en neuroloog.
Symptomatische therapie
Klachten van vermoeidheid, spasmen en urine-incontinentie kunnen vaak medicamenteus behandeld worden. Bij het vasthouden van urine in de blaas kan zelf-catheterisatie geleerd worden. Veelal zal symptomatische behandeling in een multidisciplinair team plaatsvinden, waarin ook MS-verpleegkundigen, revalidatie-artsen, fysiotherapeuten, ergotherapeuten, urologen, psychologen en maatschappelijk werkenden betrokken worden.