Leefregels na therapie
Omdat patiënten radioactief zijn zullen zij zich na ontslag uit het ziekenhuis moeten houden aan zogenaamde leefregels. De algemene regels staan hieronder beschreven, echter zoals ze schriftelijk worden meegegeven moeten ze worden nageleefd. Het kan zijn dat er een wijziging of aanvulling heeft plaatsgevonden. De regels die de patiënt meekrijgt bij ontslag zijn leefregels 'op maat'. Men dient zich hieraan te houden.
De leefregels zijn vastgesteld door de overheid samen met alle afdelingen Nucleaire Geneeskunde en worden in alle Nederlandse ziekenhuizen aan de patiënt meegegeven. De leefregels dienen er toe, dat buitenstaanders geen hogere stralingsdosis van een patiënt ontvangen dan wettelijk is toegestaan. De wettelijke dosisgrenzen zijn uiterst laag vastgesteld om elk mogelijk risico uit te sluiten.
Vlak voor ontslag wordt de patiënt gemeten om te beoordelen hoe hoog de resterende radioactiviteit in het lichaam is. Op grond van deze meting krijgen zij een formulier met de regels 'op maat'. Deze regels gelden alleen voor de duur, zoals vermeld op dit formulier en niet langer.
1. Algemeen
Huisgenoten moeten zoveel mogelijk afstand tot de patiënt houden, in ieder geval meer dan één meter, maar bij langdurige aanwezigheid liefst twee meter of meer.
2. Toilet
Bij toiletbezoek moet altijd zittend worden geürineerd (ook door mannen) en moet toiletpapier worden gebruikt, ook bij uitsluitend urineren. De handen moeten zo mogelijk op het toilet worden gewassen, zodat deurknoppen etc. zo schoon mogelijk blijven.
3. Contact met kleine kinderen (tot en met 10 jaar)
Aangezien het risico voor kleine kinderen ten gevolge van een bepaalde dosis radioactiviteit twee tot driemaal zo groot is als voor een gemiddelde volwassene, moet direct lichamelijk contact zoveel mogelijk worden vermeden en moet een zo groot mogelijk afstand tot de patiënt worden bewaard. Kleine kinderen, tot en met 10 jaar, moeten daarom door een andere huisgenoot dan de behandelde patiënt worden verzorgd. Indien dit niet mogelijk is, moeten deze kinderen bij familie of vrienden worden ondergebracht.
4. Partners en andere personen thuis
Het is sterk aan te bevelen dat partners op minstens twee meter afstand van elkaar, indien mogelijk zelfs in aparte kamers, slapen. Er moet dan op gelet worden dat de bedden in de verschillende kamers niet tegen dezelfde muur geplaatst staan, waardoor toch nog onvoldoende afstand zou ontstaan. Direct lichamelijk contact zoals knuffelen of seksueel contact moet beperkt worden tot maximaal 30 minuten per dag.
5. Oudere partners
Bij partners of huisgenoten van circa 60 jaar en ouder is de kans op stralingsschade zeer gering (een factor 5 à 10 minder dan voor de gemiddelde volwassene). Voor deze categorie mensen geldt in feite dat alleen die maatregelen zoals vermeld bij 'algemeen' en bij 'partners' aanbevolen worden. Deze kunnen meestal zonder al te veel problemen genomen worden.
6. Zwangeren
Voor zwangeren gelden dezelfde instructies als voor partners en andere personen thuis. Daarnaast moet, teneinde de dosis voor het ongeboren kind zo laag als redelijkerwijs mogelijk te houden, nauw lichamelijk contact gedurende de dag worden geminimaliseerd.
Borstvoeding
Borstvoeding wordt gestaakt vóór de behandeling en wordt na ontslag uit het ziekenhuis niet meer hervat.
Zwangerschap
Gedurende de eerste vier maanden na behandeling met radioactieve stoffen wordt zwangerschap ontraden ; mannelijke patiënten wordt aangeraden gedurende vier maanden na behandeling geen kinderen te verwekken. Seksueel contact op zich is geen bezwaar.
7. Verpleeg- en verzorgingstehuizen
Het verplegende en verzorgende personeel kan de normale werkzaamheden gewoon verrichten, zij het met zoveel mogelijk afstand. Bij bedlegerige patiënten moet het personeel bij het opruimen van ontlasting en urine handschoenen dragen en de po direct in het toilet ledigen. Daarna moeten de po omgespoeld en de handen gewassen worden.
8. Bezoekers
Bij kortdurend bezoek, bijvoorbeeld een avond of middag, hoeven voor de bezoekers geen speciale maatregelen genomen te worden, anders dan het houden van afstand en het vermijden van direct lichamelijk contact (zie 'algemeen'). Gedurende de periode dat de leefregels gelden wordt bezoek van kleine kinderen en zwangere vrouwen afgeraden.
9. Wasgoed en serviesgoed
Aangezien de urine en andere uitscheidingsproducten van de patiënt relatief hoog besmet kunnen zijn met radioactiviteit, moeten was- en serviesgoed, lakens, handdoeken etc van de patiënten niet door anderen worden gebruikt. Er is geen reden om deze voorwerpen apart te wassen en zij kunnen na het wassen weer door iedereen gebruikt worden.
10. Werk
Na ontslag uit het ziekenhuis behoeft het werk alleen in bepaalde gevallen verzuimd te worden. Dit is afhankelijk van de hoogte van de straling en van de tijd en afstand tot collega's. Echter, indien men werkzaam is bij het basisonderwijs of de opvang van kinderen tot en met 10 jaar is verzuim geïndiceerd gedurende de periode van de leefregels. Op het werk moet, evenals thuis, zoveel mogelijk afstand bewaard worden tot collega's en derden. In twijfelgevallen moet met de stralingsdeskundige worden overlegd.
11. Vervoer
Gedurende de periode dat de leefregels gelden moet reizen met het openbaar vervoer tot maximaal één uur per vervoermiddel beperkt blijven.
Bij vervoer per taxi moet men zover mogelijk van de chauffeur af gaan zitten. Het reizen met dezelfde taxichauffeur moet tot circa twee uur beperkt blijven.
Overigens kan de stralingsdeskundige in voorkomende gevallen de door een derde maximaal te ontvangen dosis 'op maat' berekenen, zoals b.v. in het geval van een langdurige vliegreis. Hiervoor gelden internationale regels, die veel minder streng zijn dan de nederlandse regelgeving.
12. Bijeenkomsten
Bioscoopbezoek en andere bijeenkomsten, waarbij men enige uren vlak naast iemand zit, moeten worden vermeden.
13. Ziekenhuisopname
Bij onverwachte ziekenhuisopname in hetzelfde ziekenhuis als waarin de therapie is ondergaan moet de stralingsdeskundige worden gewaarschuwd in de periode waarvoor deze leefregels gelden. Indien het een opname betreft in een ander ziekenhuis moet de patiënt of de familie dit zo spoedig mogelijk melden, waarna advies kan worden gevraagd aan de verantwoordelijke stralingsdeskundige.
14. Schoolbezoek
Indien de patiënt schoolonderwijs volgt, moet verzuimd worden gedurende de periode waarvoor de leefregels gelden.
15. Huisdieren
Ten aanzien van huisdieren hoeven geen maatregelen genomen te worden. Huisdieren leven meestal veel korter dan de mens en hoeven daarom geen schadelijke effecten te verwachten.
16. Algemeen
Langdurig op korte afstand (minder dan één meter) verblijven bij een persoon die met een radioactieve stof is behandeld, geeft de ander een hogere stralingsdosis dan een kortdurend (maximaal 30 minuten) verblijf per dag. Daarom kan bij (urenlang) naast elkaar slapen de maximale waarde voor huisgenoten wel zijn bereikt en bij (kortdurend) lichamelijk of seksueel contact niet.
Huisgenoten kunnen van een patiënt een geringe stralingsdosis ontvangen, omdat er bij hen nog wat radioactiviteit is achtergebleven. Zij kunnen echter zelf niet radioactief worden en mogen wel contact hebben met zwangere vrouwen of kinderen.