Erasmus MC : Behandeling

Voorwaarden
Voor herstel van functie van de hand gelden een aantal voorwaarden. Het trauma moet minimaal een jaar geleden zijn. Er mag geen sprake zijn van decubitus. De patiënt moet een operatie aankunnen. Verder, in zijn algemeenheid, hebben de laesies van C4 en hoger bijna geen spieren meer in de hand en onderarm om peestransposities te doen. Echter bij twijfel, zien we deze patiënten uiteraard graag ter evaluatie.

Peestransposities
Aan de basis van de procedures voor herstel van handfunctie bij dwarslaesie patiënten liggen de peestransposities. Het principe hiervan is dat de pees van een nog goed werkende spier omgezet kan worden en ergens anders vastgezet, zodat hij de functie overneemt van de niet-werkende spier. Belangrijk hierbij is dat er geen functie verloren gaat. De peestransposities worden al langdurig gebruikt bij zenuwuitval door verwondingen, bij lepra, bij plexus letsel en zijn in de handchirurgie een belangrijke mogelijkheid om functie van de hand te behouden.

Herstel van elleboogsfunctie
Voordat de hand wordt hersteld moet er de mogelijkheid zijn om de elleboog te strekken. Reden hiervoor is dat de kracht van een van de spieren die gebruikt wordt voor het herstel van de handfunctie, het strekken van de elleboog tegengaat. Voor het herstel van de strekfunctie zijn 2 opties:

• Het omzetten van het achterste deel van de schouderspier (posterieure deel musculus deltoideus) naar de tricepsspier,
• Of het omzetten van de bicepsspier naar de tricepsspier.

Onze voorkeur gaat uit naar het gebruik van de posterieure deltoideus, omdat hiermee geen functieverlies optreedt in beide spieren: ze zijn erg synergistisch.

Herstel van grijpfunctie
Het herstel van de handfunctie richt zich met name op het herstel van grijpfunctie. Hiervoor zijn een aantal procedures beschikbaar. Sinds het pionierende werk van de Zweedse handchirurg dr. Erik Moberg in de 70-er jaren, wordt er gewerkt met 2 fases van operaties:

• een openingsfase, waarin het openen van de hand wordt gereconstrueerd
• een sluitingsfase, waarin het grijpen wordt gereconstrueerd.

Dit kwam neer op 2 operaties en de 2e operatie is minimaal  8 weken na de eerste operatie. Daarna volgt 1-3 maanden therapie.

Een-staps procedure

De Zweedse professor Friden is een van de autoriteiten op het gebied van de reconstructieve handchirurgie bij hoge dwarslaesies en heeft een één-staps procedure ontwikkeld op basis van zijn ervaring. Deze procedure heeft hij de alphabet-procedure genoemd. Onze groep heeft samen met professor Friden de eerste patiënten geopereerd om ervaring op te doen met deze procedure.
Bij deze procedure wordt meestal gedaan:

• Het vastzetten van het basisgewricht van de duim in een goede positie (CMC 1 arthrodese)
• Het stabiliseren van het IP gewricht van de duim (FPL-split)
• Het vastzetten van de strekker van de duim (EPL-tenodese)
• Indien mogelijk, en dit is afhankelijk van het aantal goed werkende spieren in de onderarm, kan de duimbuiging actief worden gemaakt door het omzetten van de brachioradialis spier.
• Daarna wordt een reconstructie van de intrinsieke handspieren gedaan, passief door middel van peestransplantaten, of door een nog werkende spier van de vingers (FDS). Deze laatste optie is echter niet vaak mogelijk.
• Als laatste kan dan een passieve of actieve grijpfunctie gemaakt worden. Als er geen spier beschikbaar is voor omzetting (ECRL) dan worden de buigers van de vingers vast gemaakt aan de pols, zodat bij strekken van de pols de vingers buigen en grijpen. Als er wel een spier beschikbaar is, wordt deze omgezet en vastgezet aan de lange buigspieren van de vingers, zodat deze weer actief kunnen buigen.

Belangrijk is te realiseren dat alles valt of staat met het aantal actieve spieren in de onderarm, dat beschikbaar is voor transpositie. Dit is voor de traumatische hoge dwarslaesies vaak maar 1-4 spieren, waardoor de mogelijkheden nogal variëren. Met 4 beschikbare spieren is de volledige procedure mogelijk, zoals hierboven beschreven.

Om te kijken of een patiënt voor deze procudures in aanmerking komt, moet de patiënt geëvalueerd worden op het gecombineerde handenspreekuur in het Rijndam. Hiervoor kunt u een afspraak maken via de mail: secretariaatkba3@rijndam.nl of telefonisch: 010-241.2412