Erasmus MC : De radiologische beeldvormende technieken

Op de afdeling radiologie worden verschillende technieken gebruikt om de inwendige mens af te beelden. De apparaten die de verschillende technieken gebruiken worden ook modaliteiten genoemd.

Al onze modaliteiten zijn digitaal en de gemaakte foto’s, inclusief het verslag van de radioloog kunnen, in heel het ziekenhuis, via het Radiologie PACS archief (Picture Archiving and Communication System) op een PC bekeken worden.

Op de PACS - servers worden alle foto's opgeslagen en kunnen de foto's door uw behandelend arts worden opgevraagd. In sommige gevallen krijgt uw huisarts het verslag van uw onderzoek ook via de computer.

Om u een globaal idee te geven hoe de verschillende technieken werken, hebben wij voor u een kort overzicht gemaakt. Hier volgt het overzicht van de verschillende medisch beeldvormende modaliteiten.

Röntgenfoto en Röntgendoorlichting

Uiterlijk
Dit is de bekende röntgenbuis waarmee de “standaard” röntgenfoto wordt gemaakt. De röntgenbuis zit vast aan een statief. Deze statieven hangen meestal aan een geleiderails aan het plafond. Hiermee kan de röntgenbuis goed gepositioneerd worden voor staande opnames en of voor liggende opnames.


Werkingsprincipe
Röntgenfoto’s kunnen gemaakt worden door het feit dat elk weefseltype en orgaan röntgenstraling in meer of mindere mate tegenhoudt. Zachte weefsels houden weinig röntgenstraling tegen en bot houdt veel röntgenstraling tegen. Hierdoor ontstaan contrastverschillen die je op een röntgenfoto kunt zien.

Techniek röntgenfoto
De standaard röntgenfoto wordt op twee manieren gemaakt. Direct via flatpaneldetectoren, we krijgen de röntgenfoto dan gelijk te zien op een beeldscherm of indirect met röntgengevoelige cassettes, die later uitgelezen worden met behulp van een uitleessysteem.

Techniek röntgendoorlichting
Bij röntgendoorlichting wordt de röntgenfilm vervangen door een speciale videocamera die gevoelig is voor röntgenstraling.

Resultaat röntgenfoto
Als resultaat krijgen we digitale röntgenfoto’s.

Een normale röntgenfoto. Dit is een zijdelingse opname van de (7) nekwervels.

Resultaat röntgendoorlichting
Bij röntgendoorlichting worden zowel foto’s (zie het bovestaande plaatje) gemaakt, als bewegende beelden verkregen.

Computer Tomografie (CT)

Uiterlijk
Een CT-scanner is een apparaat waarin de röntgenbuis rond de patiënt draait. Dit ziet de patiënt niet omdat de röntgenbuis is weggewerkt achter een omhulsel.  Het omhulsel heeft de vorm van een (vierkante) donut. Een tafel met daarop de patiënt schuift door het gat in het omhulsel (donut).

De CT-scanner. Naast de CT-scanner staat een speciale contrastmiddelpomp. Indien nodig kunnen wij u via de pomp contrastmiddel toedienen. Er is ook een extra beeldscherm zodat wij, indien noodzakelijk, in de CT-scanruimte de beelden kunnen bekijken.

Werkingsprincipe
Doordat verschillende weefsels in meer of minder mate de röntgenstralen verzwakken ontstaan contrastverschillen tussen de weefsels. Van deze eigenschap wordt gebruik gemaakt voor het berekenen van plaatjes (dwarsdoorsneden).

Techniek
De CT-scan meet op zeer veel verschillende plaatsen om het lichaam de totale verzwakking van de röntgenbundel. Door middel van ingewikkelde wiskundige berekeningen kan de CT-scan, met behulp van de gemeten totale verzwakking, bepalen hoeveel de bundel op een bepaalde plaats in het lichaam is verzwakt. De verschillen in verzwakking zorgen voor contrastverschillen. Door de contrastverschillen zal het ene weefsel zich met een andere kleur of grijstint afbeelden als het andere weefsel. Zo ontstaat er een dwarsdoorsnede van het menselijk lichaam. De dwarsdoorsneden kunnen heel dun zijn, bijvoorbeeld 0,5 millimeter.

Tegenwoordig zijn CT-scanners zo snel dat ze ook opnames van het hart kunnen maken. Bij oudere type CT-scanners kan dit niet vanwege bewegingsonscherpte.

Resultaat
De CT-scan maakt (plakjes) dwarsdoorsneden van het lichaam. Door alle plakjes in de computer op volgorde achter elkaar te zetten, kan de computer tegenwoordig ook 3 dimensionale afbeeldingen maken.

 
CT-scan foto. 3 dimensionale plaatsjes van de benen en voeten.

Magnetic Resonance Imaging (MRI)

Uiterlijk
De MRI-scanner is een zeer grote magneet. Met behulp van een tafel wordt de patiënt naar het midden van het magneetveld geschoven.
De magneten zijn zeer krachtig. Loopt u met electronisch apparatuur of bankpassen langs de MRI dan worden onherstelbaar beschadigd. We drukken de sterkte van de magneet uit in ‘Tesla’. Onze magneten zijn minimaal 1,5 Tesla. 1,5 Tesla is 30.000 keer de kracht van het aardmagnetisch veld. 


De MRI-scanner.  

Werkingsprincipe & Techniek
De mens bestaat voor het grootste gedeelte uit water. Water bevat waterstofatomen. Waterstofatomen richten zich als kompasnaaldjes naar het 'magnetisch noorden' van het magneetveld van de MRI scanner. Door gebruik te maken van speciale radiogolven kunnen we tijdelijk het waterstofatoom (lees kompasnaaldje) een andere kant op laten wijzen.  Als de radiogolven ophouden, dan zullen de waterstofatomen weer naar het magnetisch noorden gaan wijzen. Terwijl de waterstofatomen terugdraaien naar het magnetisch noorden, zenden zij een radiosignaal uit. De MRI scanner kan deze radiosignalen opvangen met een speciale antenne en van de radiodsignalen een plaatje maken. Afhankelijk van het type weefsel ontvangt de MRI scanner een specifiek signaal. Op deze manier kan de MRI scanner een dwarsdoorsnede (plakje) maken van het menselijk lichaam.

Resultaat
Digitale dwarsdoorsneden van het lichaam. Door alle plakjes door de computer op volgorde achter elkaar te zetten, kan de computer tegenwoordig ook 3 dimensionale afbeeldingen maken.

Een MRI opname. Dit is een MRI opname van de bovenbuik.

Echografie

Uiterlijk
Het echografieapparaat is een grote verrijdbare computer met een speciaal beeldscherm. Een toetsenbord met veel verschillende bedieningsknoppen is nodig om het apparaat te bedienen. Aan het apparaat zijn verschillende kabels aangesloten, met daaraan een echokop (transducer). Deze echokop kan zowel ultrasone geluiden versturen als beluisteren.

 
Het echo-apparaat.

Werkingsprincipe
Echografie maakt beelden door middel van geluidsgolven. Deze geluidsgolven zijn niet te horen vanwege de zeer hoge frequentie.  De geluidsgolven worden het lichaam ingestuurd, met een zeer hoge snelheid. De snelheid bedraagt 1540 meter per seconde (5544 kilometer per uur). Het geluid wordt door de verschillende weefsels in meer of mindere mate weerkaatst, zo ontstaan contrastverschillen. De echokop vangt het weerkaatste geluid (de echo) weer op en stuurt dit naar de computer. Afhankelijk van de snelheid waarmee het geluid is teruggekomen bij de echokop en de hoeveelheid geluid die terugkomt van een bepaalde plaats in het lichaam wordt een beeldje gemaakt.

Techniek
Met behulp van echo-apparatuur kunnen veel verschillende weefsels worden bekeken. Ook kan de wijze waarop bloed door een slagader of ader stroomt bestudeert worden. Organen die lucht (bijvoorbeeld de longen) bevatten zijn niet of niet goed af te beelden met echografie. Dit komt omdat lucht geluid veel slechter geleid dan water. Onze weefsels bestaan voor het grootste gedeelte uit water.

Resultaat
Digitale filmpjes en foto’s .