X chromosoom inactivatie
Bij zoogdieren vindt een vereffening tussen de seksen plaats van de dosis X chromosomale genen, door inactivatie van een van beide X chromosomen in vrouwelijke cellen.
Groepsleider: Joost Gribnau
Groepsleden: Tahsin-Stefan Barakat, Eskeatnaf Mulugeta Achame, Eveline Rentmeester, Nilhan Günhanlar
X chromosoom inactivatie (XCI) vindt plaats tijdens de vroege embryonale ontwikkeling, wanneer er meer dan één X chromosoom per diploïde genoom aanwezig is. Bij muizen- en mensenembryo's is XCI een willekeurig proces, voorzover het de ouderlijke afkomst van het X chromosoom betreft.
Drie X-gebonden niet-coderende genen, die zich bevinden in het X inactivatie centrum (Xic), te weten Xist, Tsix en Xite, spelen een cruciale rol tijdens het X-inactivatie proces. Xist komt meer tot expressie op het inactieve X chromosoom en bedekt en inactiveert het X chromosoom in cis positie. Tsix en Xite bevinden zich 3' ten opzichte van het Xist gen en zijn een essentiële factor in het remmen van de werking van Xist RNA.
Wij bestuderen de verschillende stadia van het proces van X-inactivatie, inclusief de mechanismen van telling, keuze, start en instandhouding van X-inactivatie.
Publicaties:
Barakat TS, Jonkers I, Monkhorst K, Gribnau J (2010)
X-changing information on X inactivation
Exp Cell Res 316(5):679-687
Jonkers I, Barakat TS, Achame EM, Monkhorst K, Kenter A, Rentmeester E, Grosveld F, Grootegoed JA, Gribnau J (2009)
RNF12 is an X-Encoded dose-dependent activator of X chromosome inactivation
Cell 139(5):999-1011
Monkhorst K, de Hoon B, Jonkers I, Mulugeta Achame E, Monkhorst W, Hoogerbrugge J, Rentmeester E, Westerhoff HV, Grosveld F, Grootegoed JA, Gribnau J (2009)
The probability to initiate X chromosome inactivation is determined by the X to autosomal ratio and X chromosome specific allelic properties
PLoS One 4(5):e5616
K. Monkhorst, I. Jonkers, E. Rentmeester, F. Grosveld, J. Gribnau (2008)
X inactivation counting and choice is a stochastic process: evidence for involvement of an X-linked activator
Cell 132, 410-421
Wutz, A., and Gribnau, J. (2007)
X inactivation Xplained
Curr Opin Genet Dev 17, 387-393