target menu
... / ... / ... / ... / 2018-02 / Proefdieronderzoek moet hetzelfde als bij...
 

Proefdieronderzoek moet hetzelfde als bij mensen

Onderzoekers moeten zich bij wetenschappelijk onderzoek met mensen én proefdieren houden aan dezelfde strikte voorwaarden. Dat verbetert de kwaliteit van het onderzoek en daarmee ook de zorg aan patiënten.

Daartoe roept hoogleraar Arfan Ikram andere wetenschappers op in zijn oratie die hij op vrijdag 23 februari uitspreekt.

Dwaalspoor
Arfan IkramVoor onderzoek bij mensen gelden vele methodologische richtlijnen, maar die worden vaak niet toegepast bij proefdieronderzoek. Terwijl proefdieronderzoek wel de opmaat is naar onderzoek bij mensen. Fouten in de opzet van wetenschappelijk onderzoek hebben verstrekkende gevolgen. In zijn oratie illustreert Ikram met voorbeelden uit het Alzheimerveld waarom het onderzoek naar deze ziekte al jaren op een dwaalspoor zit.

Vakgebied
Hoe stel je als arts vast wat de oorzaak van een aandoening van een patiënt is? Welk onderzoek raadpleeg je? Waar moet je op letten? Hoogleraar epidemiologie Arfan Ikram: "Bij het vakgebied epidemiologie wordt al snel gedacht aan omvangrijke studies naar de gezondheid en ziekte van de bevolking, maar dit vakgebied behelst meer dan dat. Epidemiologie is een manier van denken óver onderzoek. Het gaat eigenlijk om de opzet van elk onderzoek. Eenvoudig gezegd moet een onderzoeker vooraf bedenken: geeft mijn onderzoek wel antwoord op mijn onderzoeksvraag?"

Uitgangspunten
"Wanneer dit niet gebeurt, kan dit verstrekkende gevolgen hebben. Dat blijkt wel uit het Alzheimerveld. Al vele jaren doen wetenschappers daar onderzoek naar, maar doen zij dat wel op basis van de juiste uitgangspunten?"

Verkeerd
Ikram: "Als wetenschappers onderzoek doen naar oorzaken van Alzheimer en daarvoor een groep patiënten en een gezonde controlegroep met elkaar vergelijken en daarbij één groep mensen met bepaalde kenmerken uitsluiten, dan zal de uitkomst van het onderzoek een verkeerd beeld geven. Dit verkeerde beeld kan grote gevolgen hebben voor patiënten, omdat artsen de uitkomst van het onderzoek kunnen gebruiken in hun zorg aan patiënten."

Spagaat
"Onderzoekers wereldwijd zitten in de spagaat of Alzheimer alleen te maken heeft met stapeling van het eiwit amyloid of meerdere oorzaken kan hebben", zegt Ikram. "Het wetenschappelijk tijdschrift Nature publiceerde in 2015 dat amyloid zelfs besmettelijk zou zijn. Dit werd breed uitgemeten in de media. Over het onderwerp is verdeeldheid onder onderzoekers vanwege de opzet ervan. Nature reageerde bijna een jaar later op de discussie, maar dat kwam minder in de publiciteit. Nu zie ik nieuwe artikelen die dat, in mijn ogen niet al te beste onderzoek, citeren en op die conclusie verder gaan."

Placebo
Als het aan Ikram ligt, wordt elk onderzoek zorgvuldig en volgens dezelfde principes opgezet om later te kunnen reproduceren. "Dit betekent dat zowel basaal onderzoek als onderzoek bij mensen én proefdieren altijd moet plaatsvinden volgens bekende epidemiologische principes, zoals een goed gekozen controlegroep en op 'geblindeerde' wijze. In een experiment weet dan noch de onderzoeker noch de patiënt wie het actieve geneesmiddel of een placebo krijgt toegediend. Dit moet ook gelden voor proefdieronderzoek. Dat verbetert de kwaliteit van het onderzoek en daarmee op langere termijn ook de zorg aan patiënten."

gepubliceerd: 22 februari 2018.

Deel deze pagina: