target menu
 

Periodieke koortssyndromen & auto-inflammatoire aandoeningen

Aandoeningen die zich kenmerken door recidiverende koortsepisoden, zonder aanwijzingen voor betrokkenheid van micro-organismen die deze koortsen kunnen verklaren.

Deze aandoeningen kenmerken zich door recidiverende koortsepisoden, zonder aanwijzingen voor betrokkenheid van micro-organismen die deze koortsen kunnen verklaren.
Tevens gaan deze aandoeningen gepaard met specifieke andere klachten, symptomen en genetische bevindingen. Een aantal (relatief) frequent voorkomende koortssyndromen en auto-inflammatoire aandoeningen met hun klinische verschijnselen en genetische achtergrond worden hieronder besproken.

  • Familiaire Mediterrane Koorts (FMF)
    FMF is een autosomaal recessief overervende aandoening, zich presenterend met recidiverende koortsepisoden in combinatie met peritonitis, pleuritis, synovitis of pericarditis. Zoals de naam aangeeft komt het voornamelijk voor bij individuen afkomstig uit landen rondom de Middellandse Zee.
    De diagnose wordt ondersteund door een mogelijke mutatie in het MEFV-gen. Recidiverende aanvallen kunnen uiteindelijk leiden tot secundaire amyloidose.
  • Tumor necrosis factor receptor-1 geassocieerd periodiek syndroom (TRAPS)
    Een autosomaal dominant overervende aandoening met onvolledige penetrantie, veroorzaakt door een mutatie in het gen dat codeert voor de receptor voor tumor necrosis factor (TNFRSF1A).
     Deze mutatie leidt tot een klinisch beeld waarbij periodieke koortsaanvallen op de voorgrond staan, meest typisch elke 5 a 6 weken optredend en langer dan 5 dagen durend. Deze koortsepisoden kunnen gepaard gaan met buikpijn, huiduitslag, monoarticulaire arthritis, periorbitaal oedeem, conjunctivitis en spierpijn.
  • Hyper-IgD syndroom (HIGD)
    HIGD is een zeldzaam autosomaal recessief periodiek koortssyndroom op basis van een bekende mutatie in het mevalonaatkinase (MVK) gen. Deze aandoening komt voornamelijk voor bij patiënten van Nederlandse en Franse afkomst. De kliniek omvat recidiverende koortsepisoden, meestal 4 tot 7 dagen durend, in combinatie met lyfadenopathie, splenomegalie, buikpijn, arthritis/arthralgie en/of erythematomaculaire huiduitslag.
  • Periodic Fever with Aphtous Stomatitis, Pharyngitis and Adenitis (PFAPA)
    PFAPA is een syndroom met onbekende onderliggende oorzaak, waarbij in ieder geval ten tijde van koortsepisoden sprake is van elevatie van pro-inflammatoire cytokines in het serum van patiënten. Er is sprake van recidiverende koortsen gedurende 3 tot 6 dagen en gaat gepaard met aften of ulcera in de mond, faryngitis en cervicale lymphadenopathie.

 
Naast bovenbeschreven periodieke koortssyndromen bestaat er eveneens een groep van drie zogenaamde cryopyrine-geassocieerde periodieke syndromen (CAPS), die voortkomen uit een mutatie in hetzelfde gen, namelijk NLRP3. Dit gen codeert voor een eiwit, genaamd cryopyrine. Dit cryopyrine speelt een belangrijke rol in de “innate immunity”. Een mutatie in het cryopyrine-gen leidt tot een verhoogde productie van actief IL-1β, wat verantwoordelijk wordt gehouden voor de klachten en symptomen die gevonden worden.
De drie verschillende CAPS zijn:

  • Muckle-Wells syndroom (MWS)
    MWS wordt gekenmerkt door de volgende trias:
    1. Intermitterende koortsepisoden, hoofdpijn, urticaria en gewrichtspijnen
    2. Progressief sensorineuraal gehoorsverlies
    3. Secundaire (AA) amyloidose met nefropathie
    De koortsepisoden duren circa 12 tot 36 uur en treden om de paar weken op.
  • Familiaire koude urticaria (FCAS)
    FCAS is een aandoening waarbij blootstelling aan koude leidt tot een systemische inflammatoire response, zich uitend in koorts, een urticarieel huidbeeld, conjunctivitis en arthralgien. De klachten beginnen typisch circa zeven uur na blootstelling aan kou en verdwijnen normaliter binnen 24 uur.
  • Chronic Infantile-onset Neurological Cutaneous Articulair syndrome (CINCA)
    CINCA is een zeer zeldzame aandoening en van de CAPS de meest ernstig verlopende vorm. Deze begint op zuigelingenleeftijd en gaat gepaard met koortsepisoden, huiduitslag, groeiachterstand, ernstige uveitis leidend tot blindheid, progressieve cerebellaire atrofie, lymfadenopathie, hepatosplenomegalie, gehoorsverlies en chronische meningitis.