target menu
 

Marion Koopmans ontvangt Stevin Prize

Focus van de Stevin Prize: sociale impact van research. Zes toponderzoekers ontvingen vandaag de NWO-Spinozapremie en de -Stevinpremie uit handen van minister van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. De premies zijn de hoogste onderscheiding in de Nederlandse wetenschap. Celbiologe Anna Akhmanova, biofyisica Marileen Dogterom, sociaal psycholoog Carsten de Dreu, historica Beatrice de Graaf, virologe Marion Koopmans en microbioloog John van der Oost presenteerden tijdens de feestelijke uitreiking hun plannen met de onderzoekspremie van 2,5 miljoen euro per persoon.

Grensverleggende ideeën krijgen vorm dankzij NWO-premies
Spinozalaureaten en Stevinlaureaten presenteren onderzoeksplannen aan publiek

Wetenschappelijke excellentie én maatschappelijke impact

Dit jaar ontvangen twee onderzoekers voor het eerst de Stevinpremie. Bij beide premies staat de kwaliteit van de onderzoeker voorop; waar bij de Spinozapremie de nadruk ligt op het wetenschappelijke werk en fundamentele vraagstukken, honoreert de Stevinpremie in de eerste plaats de maatschappelijke impact. NWO-voorzitter Stan Gielen: 'NWO staat voor wetenschappelijke excellentie én maatschappelijke impact. Zowel nieuwsgierigheidsgedreven onderzoek als toegepast onderzoek verdienen daarom een gelijkwaardige plaats.'

Baanbrekend onderzoek

Dankzij deze NWO-premies kunnen de onderzoekers baanbrekend onderzoek verrichten. Sociaal psycholoog Carsten de Dreu realiseert met zijn Spinozapremie een interdisciplinaire onderzoeksgroep. Hiermee wil hij een in de neurobiologie verankerd model ontwikkelen van samenwerking en conflicten binnen en tussen groepen. Marion Koopmans verwacht ook een grote impact met haar onderzoek: 'Ik wil ervoor zorgen dat we in de toekomst samen beter voorbereid zijn op nieuwe infecties. Dan kunnen we proactief - en niet reactief - reageren, omdat we eerder uitbraken op het spoor zijn.'

De fundamentele ontdekkingen van de onderzoeksgroep van John van der Oost zijn onontbeerlijk geweest voor de revolutionaire CRISPR-Cas techniek, maar daarmee zijn we er volgens hem nog zeker niet: 'Wat betreft bacteriële afweersystemen hebben we nu nog maar het topje van de ijsberg in beeld. Ik wil graag onderzoeken hoe de techniek anders, danwel beter kan. Misschien zijn er wel nóg meer natuurlijke varianten. En zo dromen we maar door, dat is het mooie van ons vak.'

Over grenzen heen werken

Marileen Dogterom gaat een levende cel nabouwen om deze daadwerkelijk te doorgronden: 'Het fundamentele inzicht dat we daarmee ontwikkelen zal voor veel toepassingen in de gezondheid en de biotechnology echt een game changer zijn. De Spinozapremie gaat ons hier geweldig bij helpen.'
Anna Akhmanova bekijkt de levende cel vanuit een biologisch perspectief: 'Mijn droom is in zeer hoge resolutie te kunnen zien hoe moleculen in levende cellen hun werk doen en hoe dat verandert tijdens ziekte of tijdens een behandeling met een medicijn.' Dogterom en Akhmanova zijn geen vreemden van elkaar en kijken regelmatig over de grenzen van hun eigen vakgebied heen om bij elkaar inspiratie op te doen. Beatrice de Graaf doet ditzelfde op een ander vlak,  in het besef dat veiligheid en terreur een sterke psychologische en sociale component in zich dragen. Ze werkt nauw samen met haar afdeling en team met bestuurskundigen, juristen, sociaal-psychologen en pedagogen.

  groepsf s stevin

Spinozalaureaten 2018


Anna Akhmanova
Kennis van hoe gezonde cellen functioneren, helpt te begrijpen wat er op celniveau misgaat bij ziekten zoals kanker, de ziekte van Alzheimer en ALS. Prof. dr. Anna Akhmanova (1967), hoogleraar cellulaire dynamica aan de Universiteit Utrecht, is wereldwijd een van de meest vooraanstaande experts op het gebied van de celbiologie van het cytoskelet. Akhmanova heeft een aantal baanbrekende ontdekkingen gedaan die lieten zien waar het cytoskelet precies voor dient en welke mechanismen aan die functies ten grondslag liggen.


Marileen Dogterom
Prof. dr. Marileen Dogterom (1967) onderzoekt het cytoskelet vanuit een natuurkundig perspectief. Hiermee bekijkt ze wat er op moleculair niveau misgaat bij aandoeningen zoals kanker. Ze is hoogleraar bionanoscience aan de TU Delft en verwierf wereldfaam met haar experimentele onderzoek naar het krachtenspel in het cytoskelet.


Carsten de Dreu

Waarom reageren we in groepsverband op een bepaalde manier op een concurrerende groep? Over de achterliggende biologische mechanismen is nog erg weinig bekend.
Prof. dr. Carsten de Dreu (1966) doet grensverleggend onderzoek naar conflicten, onderhandelingsprocessen, besluitvorming en creativiteit binnen kleine groepen. Hij is hoogleraar sociale en organisatiepsychologie aan de Universiteit Leiden. Hij toonde aan dat slechte besluitvorming en groepsdenken niet alleen voortkomen uit cognitieve tekortkomen.


John van der Oost

Prof. dr. John van der Oost (1958), hoogleraar microbiologie aan Wageningen University & Research, geldt internationaal als een van de grondleggers van de baanbrekende CRISPR-Cas-techniek. Met deze genetische techniek kunnen wetenschappers heel gericht genen verwijderen, toevoegen of veranderen. Van der Oost ontdekte hoe het CRISPR-Cas-systeem bijdraagt aan de bacteriële afweer tegen virussen.


Stevinlaureaten 2018

Beatrice de Graaf  
Prof. dr. Beatrice de Graaf (1976) is hoogleraar internationale en politieke geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Ze geldt als een wetenschapper die wetenschap, politiek, praktijk en maatschappij weet te verbinden. Daarnaast kijkt ze over de grenzen van haar vakgebied heen in het besef dat veiligheid en terreur een sterke psychologische en sociale component in zich dragen. Ze is een veelgevraagd terrorisme-expert en geeft advies aan verschillende publieke en private organisaties in binnen- en buitenland.


Marion Koopmans

Prof. dr. Marion Koopmans (1956) is hoogleraar virologie aan het Erasmus MC te Rotterdam. Haar onderzoek richt zich op de overdracht van virussen van dieren op mensen (zoönosen), en op grootschalige verspreiding tussen mensen (outbreaks en pandemieën). Het creëren van wereldwijde netwerken om infectieziekten systematisch en grootschalig te bestrijden vormt een rode draad in het werk van Koopmans. Hiermee kunnen we  niet alleen eerder diagnose stellen, maar ook de uitbraak sneller indammen.

gepubliceerd: 14 september 2018

Deel deze pagina: