target menu
 

Filovirus-onderzoek vleermuizen in Ghana

Van 23 juni tot 13 juli 2016 heeft Lineke Begeman (31 jaar), onderzoeker bij de afdeling Viroscience van het Erasmus MC, met een multidisciplinair team in Ghana onderzocht of vleermuizen dragers zijn van de filovirussen die zorgen voor Ebola-uitbraken.

Uitbraken van ebola-virussen vinden steeds weer opnieuw plaats, vooral in Centraal en West-Afrika. Door de bron van het ebola-virus te achterhalen kunnen nieuwe uitbraken in de toekomst wellicht voorkomen worden.

Lineke heeft twee soorten vleermuizen onderzocht. De Gambiaanse epaulettenvleerhond en de Nijlrouzet. De laatste soort is al bekend als de oorsprong van het Marburg virus, een ander filovirus dat wel eens overspringt van dier naar mens: "Het is belangrijk dat we meer leren over de gezondheid van vleermuizen; dat we weten welke virussen in de vleermuizen circuleren. Niet alleen op het moment dat er een nieuwe uitbraak plaatsvindt, maar juist om een nieuwe uitbraak te vóórkomen. Want is het bekend in welke vleermuissoort het ebola virus circuleert, dan kunnen we met kennis over de pathogenese* van het virus in de vleermuis, risicomomenten van overdracht naar de mens bepalen, en daarin ingrijpen."

"Vinden we ebola-achtige virussen in de vleermuizen dan gaan we onderzoeken hoe dit virus zich gedraagt in de vleermuis. Wordt de vleermuis ook ziek van het virus of is de vleermuis alleen drager van het virus? Wordt de vleermuis niet ziek, dan kunnen we onderzoeken hoe dat komt en daar wellicht weer van leren hoe we mensen kunnen genezen. Daarnaast bekijken we ook via welke weg het virus uit de vleermuis wordt uitgescheiden. Want die kennis kan weer toekomstige transmissies van vleermuis naar mens helpen te voorkomen. In de vergelijkende pathologie wordt het gedrag van een ziekteverwekker in verschillende gastheren, zoals de vleermuizen onderzocht. De verschillen en overeenkomsten die uit dit onderzoek naar voren komen, boeien mij."

Lineke Begeman
Lineke Begeman (31 jaar), onderzoeker bij de afdeling Viroscience van het Erasmus MC, op onderzoek in Ghana

"Onder de microscoop bekijk ik weefsels op celniveau. Op dit niveau kun je zien en onderzoeken hoe het lichaam reageert op de aanwezigheid van een ziekteverwekker, zoals het ebola virus. Het virus wordt niet alleen zichtbaar in de cellen, maar we zien bijvoorbeeld ook of geinfecteerde cellen doodgaan en of er een ontsteking mee geassocieerd is. Dit geeft ons veel inzicht in de interactie tussen de ziekteverwekker en de gastheer."

"Op dit moment worden door een moleculair bioloog van INSERM de in Ghana verzamelde samples onderzocht op de aanwezigheid van genetisch materiaal van ebola-achtige filovirussen. En de samples die ik heb meegenomen naar het Erasmus MC worden onder de microscoop gescreend op afwijkingen. Afhankelijk van de moleculaire uitkomst gaan we daarna verder onderzoek doen naar de pathogenese van de virus infectie in diverse andere vleermuissoorten."

* Pathogenese: de wijze waarop een ziekte ontstaat (genesis=ontstaan)

Het onderzoek in Ghana is gefinancierd door de Europese Commissie via het ANTIGONE project ('ANTIcipating the Global Onset of Novel Epidemics'). Lineke Begeman is PhD student in de groep van Thijs Kuiken, Professor in de vergelijkende pathologie, op de afdeling Viroscience van het Erasmus MC. Ze heeft aan dit onderzoek meegewerkt in opdracht van het Erasmus MC, The Zoological Society of London, INSERM, en de University of Ghana, Legon. Ze heeft gestudeerd voor dierenarts en veterinair patholoog aan de Universiteit van Utrecht.