Over vulvitis
De vulva is het buitenste deel van de vrouwelijke geslachtsdelen dat je kunt zien. Veel mensen zeggen vagina in plaats van vulva. Maar eigenlijk klopt die naam niet. De vagina is het binnenste deel: een buis die naar de baarmoeder gaat en waar baby’s doorheen komen bij de geboorte. De vulva bestaat uit verschillende delen, waaronder de binnenste en buitenste vulvalippen. De vulvalippen noemden we vroeger schaamlippen. Ze zijn dus hetzelfde.
Jij en je familie hebben misschien eigen namen voor de vulva, zoals plasser of voorbips. Bij jonge kinderen zit de vulva vaak nog wat verborgen. Als je ouder wordt, vooral rond de puberteit, verandert het lichaam veel. Ook de vulva verandert. Vooral de binnenste vulvalippen groeien en worden beter zichtbaar. Aan het einde van de puberteit worden ook de buitenste vulvalippen dikker, omdat er meer vet in komt. Daarom zijn ze voor de puberteit vaak wat rimpelig. De huid van de vulva bevat veel zenuwen, daarom is ze gevoelig voor aanraking.
Jij en je familie hebben misschien eigen namen voor de vulva, zoals plasser of voorbips. Bij jonge kinderen zit de vulva vaak nog wat verborgen. Als je ouder wordt, vooral rond de puberteit, verandert het lichaam veel. Ook de vulva verandert. Vooral de binnenste vulvalippen groeien en worden beter zichtbaar. Aan het einde van de puberteit worden ook de buitenste vulvalippen dikker, omdat er meer vet in komt. Daarom zijn ze voor de puberteit vaak wat rimpelig. De huid van de vulva bevat veel zenuwen, daarom is ze gevoelig voor aanraking.
Vulvitis is een ontsteking van de vulva (het buitenste deel van de vrouwelijke geslachtsdelen dat je kunt zien). De vulva kan jeuken, rood of gezwollen zijn en pijn doen, vooral bij het plassen. Vulvitis komt vaker voor bij jonge meisjes, meestal voor de puberteit. Soms zijn de klachten ’s nachts erger.
- Voor de puberteit is de huid van de vulva dun en gevoelig. Daardoor kunnen producten met zeep, geurstoffen of bepaalde conserveringsmiddelen irritatie veroorzaken (zoals badschuim, shampoo, zeep en vochtige doekjes). Zelfs als deze producten worden afgewassen, kunnen ze de huid nog irriteren.
- Onjuiste hygiëne kan ook een rol spelen, bijvoorbeeld afvegen van achter naar voren of urine die op de huid achterblijft.
- Soms ontstaat daarnaast een huidinfectie door bacteriën of gisten.
Over de behandeling
Meestal is geen speciaal onderzoek nodig. De arts kijkt naar de vulva om andere aandoeningen uit te sluiten, zoals lichen sclerosus. Soms wordt een huiduitstrijkje (met een wattenstaafje) gemaakt om een infectie te controleren. Het onderzoek doet geen pijn en een ouder of verzorger mag erbij zijn.
- Reinig dagelijks met lauw water, laat het zacht langs de buitenste en binnenste vulvalippen stromen.
- Gebruik geen zeep of geparfumeerde of schuimende producten. Zelfs een stukje zeep in het bad kan irriteren.
- Gebruik geen vochtige doekjes, of alleen katoenen doekjes met water.
- Was het haar boven de gootsteen of met het hoofd over de badrand. Zo kan de shampoo de vulva niet raken.
- Veeg altijd van voren naar achteren.
- Drink genoeg zodat je urine lichtgeel is; donkere urine kan de vulva irriteren.
- Plas met de benen wijd of met je neus richting de doortrekker. Je zit dan andersom op het toilet. Zo komt er minder urine op de vulva.
- Draag geen synthetisch ondergoed of pyjama (zoals polyester of nylon). Kies katoenen ondergoed en draag ’s nachts loszittend ondergoed of geen ondergoed.
- Een neutrale basiszalf beschermt de huid en kan dagelijks worden aangebracht.
- Ga 10 minuten in een kom of bad met lauw water zitten om de vulva te weken.
- Voeg hier 4 eetlepels baking soda aan toe (minder voor een kom). Baking soda werkt beter dan azijn bij kinderen.
- Open de buitenste en binnenste vulvalippen lichtjes zodat het water overal komt. Gebruik geen zeep of shampoo.
- Herhaal dit twee keer per dag gedurende 3 dagen. Dit helpt zeep, geconcentreerde urine en andere irriterende stoffen weg te spoelen en laat de huid genezen.
- Smeer daarna een neutrale basiszalf op de buitenste vulvalippen. Dit mag aan de binnenkant en buitenkant. Een zinkoxidezalf (baby billen zalf) kan ook helpen.
- Was de vulva 1 keer per dag met lauw water. Laat het kort en zachtjes langs de buitenste en binnenste vulvalippen stromen.
- Breng een neutrale basiszalf aan (zalven zijn vaak fijner dan crèmes, maar iedereen vindt andere producten prettig).
- Vermijd tijdelijk zeep en shampoo voor het lichaam. Een milde, geurloze zeepvervanger kan eventueel. Deze moet mild, geurloos en schuimloos te zijn.
- Als jeuk een probleem is, kan de arts een medicijnzalf voorschrijven met een mild corticosteroïd, zoals hydrocortison.
- Breng een erwt-grote hoeveelheid van de medicijnzalf aan op de vulvalippen, vooral op plekken met de meeste jeuk. Bijvoorbeeld aan de binnenkant van de buitenste vulvalippen. Of op de binnenste vulvalippen. Dit kan elke dag tot 7 dagen achter elkaar. Dus maximaal 1 keer per dag.
- Daarna de medicijnzalf langzaam afbouwen in enkele weken. Bijvoorbeeld: elke week een dag minder smeren met de medicijnzalf.
- De behandeling kan herhaald worden als er opnieuw jeuk optreedt.
- Als klachten blijven, of snel terugkomen als je afbouwt of stopt, geeft de arts advies en kan bijvoorbeeld aanraden om corticosteroïdzalven 1–2 keer per week te blijven gebruiken (“weekendbehandelingen”) om de klachten onder controle te houden.
Basiszalf is een vette zalf zonder medicijn. Het zorgt dat de droge huid meer vocht vasthoudt. Hierdoor wordt de huid minder droog en jeukt minder. De zalf vormt een vette beschermlaag op de huid. Het beschermt de huid tegen stoffen en prikkels van buiten.
Hieronder zie je voorbeelden van basiszalven die worden vergoed:
FNA betekent dat alle fabrikanten hetzelfde recept gebruiken bij het maken van de zalf of de crème.
Soorten basiszalf
Er zijn veel producten verkrijgbaar zonder medicijn: zalven, crèmes of lotions. Een zalf is het vetst. Een zalf is vetter dan een crème. Een crème is weer vetter dan een lotion. Voor je vulva is een zalf of een vette crème het beste. Daarom noemen we het ook de basiszalf. Een lotion is niet geschikt. Iedereen vindt weer een andere basiszalf fijn. Sommige worden vergoed door je zorgverzekering, andere niet.Hieronder zie je voorbeelden van basiszalven die worden vergoed:
| Zalf (Alleen vet) | Zalf (Veel vet, beetje water) | Crème (Minder vet, meer water) Deze crèmes zijn er met verschillende hoeveelheden vet. |
| Vaseline-paraffine FNA | Koelzalf zonder rozenolie FNA | Cetomacrogol-crème met 50%, 20% of 10% vaseline FNA |
| Lanette zalf FNA | Lanette-crème met 50%, 20% of 10% vaseline FNA | |
| Witte vaseline | Vaseline-lanette crème FNA | |
| Cetomacrogol zalf FNA |
FNA betekent dat alle fabrikanten hetzelfde recept gebruiken bij het maken van de zalf of de crème.
Tips voor het smeren met basiszalf
- Smeer op vaste momenten, bijvoorbeeld na het opstaan, voor het slapen, na het douchen of voor of na het poepen/plassen.
- Smeer van voor naar achteren, dus vanaf de vulva richting de billen (anus).
- Meng de basiszalf niet met een medicijnzalf.
- De klachten verdwijnen meestal na enkele weken, soms komen ze terug.
- Vulvitis is goed te behandelen en geeft meestal geen problemen in de toekomst.
- Heel soms zijn de klachten hardnekkig.
- De kans op vulvitis neemt af in de puberteit.
Contact
Je ouder kan contact opnemen met het Centrum voor Kinderdermatologie:
- De jeuk na enkele weken behandeling niet weg is.
- Je bloed hebt bij je vagina of in je onderbroek wanneer je niet ongesteld bent.
- Plassen pijn blijft doen.
- Je andere zorgen of vragen hebt.
Vragen die niet kunnen wachten
Neem contact op bij het specialisme waar uw kind de afspraken heeft gehad:- Centrum voor kinderdermatologie:
- Telefoon: 010 703 73 80 (werkdagen tussen 8.30 - 17.00)
- Polikliniek kindergynaecologie (polikliniek voorplantingsgeneeskunde):
- Telefoon: 010 704 01 16 (werkdagen tussen 8.30 - 17.00)
Voor vragen die kunnen wachten
- Centrum voor kinderdermatologie:
- E-mail: bo.skz@erasmusmc.nl
- Polikliniek kindergynaecologie (polikliniek voorplantingsgeneeskunde):
- Telefoon: 010 704 01 16 (werkdagen tussen 8.30 en 17.00)
