Inwendige bestraling van het hoofd- halsgebied

Wat is inwendige bestraling?

Een ander woord voor inwendige bestraling is brachytherapie. Het woord brachytherapie komt van het Griekse woord brachy: dichtbij, en het Griekse woord therapie: behandeling. Bij inwendige bestraling krijgt u straling toegediend via een kleine stralingsbron dicht bij of in de tumor. Hierdoor kunnen we omliggende organen veel beter sparen en krijgt de tumor een veel hogere dosis straling. Het doel van inwendige bestraling is om de tumor kleiner te maken en te laten verdwijnen.

U krijgt een behandeling met inwendige bestraling van het hoofd-halsgebied (vaak van de lip, neus of wang). Deze bestraling gebeurt via buisjes (katheters). Tijdens de bestraling is er een paar minuten straling in uw lichaam. Als de bestraling klaar is, is er geen straling meer in uw lichaam. Mensen in uw omgeving krijgen geen straling.

Voorbereiding

Het plaatsen van de katheters (implantatie) doen we onder lokale verdoving of onder algehele narcose. Indien algehele narcose noodzakelijk is, heeft u eerst een afspraak bij de anesthesioloog. De anesthesioloog is de arts die de narcose (“slapen”) tijdens de ingreep zal geven, en zorgt voor de pijnbestrijding erna. Als u medicijnen gebruikt, bespreekt de anesthesioloog welke medicijnen u mag blijven gebruiken en met welke u moet stoppen. Het is belangrijk dat u tijdens dit gesprek uw medicijnlijst bij zich heeft.

De dag van de implementatie

Implantatie
Indien de implantatie onder algehele narcose plaats vindt, wordt u meestal de dag van de implantatie opgenomen en blijft u een deel of de volledige periode van de inwendige bestralingen opgenomen in het Erasmus MC. Indien de implantatie onder lokale verdoving plaatsvindt, worden de inwendige bestralingen meestal poliklinisch gegeven en hoeft u niet te worden opgenomen. Indien er sprake is van een lange reisafstand is er ook de mogelijkheid om te verblijven in het Familiehuis van het Erasmus MC.

Tijdens de implantatie worden meerdere katheters op de plaats van de tumor ingebracht. Deze steken na de operatie door de huid naar buiten. Via de katheters wordt later de radioactieve bron voor de inwendige bestraling ingebracht. In geval van een tumor ter plaatse van de neus, wordt er tijdens de implantatie, aan de kant van de tumor een vet gaasje in de neus gebracht. Dit gaasje moet blijven zitten gedurende de bestralingen.




Katheters voor inwendige bestraling in verband met een tumor van de onderlip.


Katheters voor inwendige bestraling in verband met een tumor van de neus.


Berekeningen
Nadat de katheters zijn geplaatst, maken we een CT-scan om de exacte plaats van de katheters ten opzichte van de tumor te bepalen en kunnen we de voor de bestraling noodzakelijke berekeningen maken. U krijgt de eerste inwendige bestraling nog dezelfde dag of de dag erna. Iedere bestralingsafspraak duurt ongeveer 10 minuten, inclusief aansluiten, bestralen en afkoppelen van de bestralingsbron. U krijgt 2 keer per dag een bestraling met minimaal 6 uur tussenpauze. De bestralingen zijn altijd op doordeweekse dagen. Het aantal bestralingen wordt door uw behandelend arts met u besproken (9 tot 14 bestralingen).

De bestraling
Van de bestraling voelt u niets. Voor elke inwendige bestraling worden de katheters die bij u zijn ingebracht, via verlengsnoertjes aangesloten op het bestralingsapparaat. Tijdens de behandeling bent u alleen in de kamer. Er is een videocamera aanwezig, zodat de medewerkers u kunnen zien. Zo nodig kunnen zij de bestraling onderbreken. Zodra de bestralingstijd voorbij is, gaat de radioactieve bron automatisch terug in de kluis van het bestralingsapparaat en worden de verlengsnoertjes losgekoppeld. Vanaf dat moment is er geen straling meer in uw lichaam en ook niet in de kamer. Na de bestraling gaat u weer terug naar de verpleegafdeling of naar huis. Indien u niet naar huis gaat, maar tussen de bestralingen op dezelfde dag in het ziekenhuis wilt verblijven, zijn hier mogelijkheden voor. Dit kunt u aangeven bij uw behandelend arts.

Laatste bestraling
Op de dag van de laatste bestraling worden de katheters en het eventuele neus gaasje aansluitend aan de laatste bestraling verwijderd. Hierna mag u in principe naar huis. U krijgt recepten voor zalf en eventuele pijnstilling mee en een controle afspraak bij uw behandelend arts.

Het behandelteam
In ons team werken verschillende zorgverleners samen, zoals dokters, laboranten en verpleegkundigen. Dat heet een multidisciplinair behandelteam. Omdat iedereen zijn eigen specialiteit heeft, kunnen we u de beste zorg geven. Er werken zowel mannen als vrouwen in ons team. U krijgt de zorgverlener die op dat moment beschikbaar is en die goed op de hoogte is van uw behandeling of onderzoek.

Tijdens de behandeling

• Eten en drinken kan tijdens de behandeling moeilijk zijn. U kunt het beste drinken met een rietje en u krijgt aangepaste voeding als dit nodig is.
• De verzorging van de binnenzijde van de lip of de voorkant van de mond kan tijdelijk lastig zijn als u op de lip of wang wordt bestraald.
• Het kan zijn dat een neusgat dicht zit. Dit kan komen door zwelling van de slijmvliezen van de neus in combinatie met het vette gaasje wat in het neusgat zit.
• Als u pijnklachten heeft, kunt u dit laten weten aan de verpleegkundige of uw behandelend arts. Indien nodig, krijgt u pijnstilling.
• In verband met de aanwezige katheters is het strikt verboden om te roken! Daarnaast kan roken de behandeling en de eventuele bijwerkingen nadelig beïnvloeden. Mocht dit u zwaar vallen, kunt u uw behandelend arts hiervoor om advies vragen of contact opnemen met SineFuma.
• Wij raden u af om te scheren ter plaatse van de katheters.
  

Na de behandeling thuis

1 tot 2 weken na de laatste bestraling kan er irritatie van de huid en het slijmvlies in het bestraalde gebied optreden (de huid en het slijmvlies wordt rood en pijnlijk).

Mogelijke bijbehorende klachten zijn:

• problemen met eten
• pijnlijke en rode huid
• kapotte huid, lip en slijmvliezen in de mond
• korsten in de neus bij bestraling van de neus met soms een bloedneus en/of verstopte neus
• bloed vanuit de lip en/of wang als u hier bent bestraald
• zwelling van de neus of de lip

Deze bijwerkingen zijn niet te voorkomen, maar wel te verlichten met behulp van medicijnen en adviezen. Uw behandelend arts bespreekt dit met u. In de loop van 4 tot 6 weken nemen de klachten geleidelijk af. Als de klachten erger worden en u zich zorgen maakt, kunt u altijd contact opnemen met uw behandelend arts.

Bent u bij ons onder behandeling en heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen over bijwerkingen, over de bestralingsbehandeling of medische vragen? Neem dan contact op met het secretariaat van uw behandelende radiotherapeut.
Tijdens uw bezoek aan onze afdeling kunt u de vragen ook stellen aan uw behandelend arts, de verpleegkundige of de radiotherapeutisch laborant.

Patiëntinformatiecentrum Oncologie (PATIO)

Het patiëntinformatiecentrum is er voor iedereen die met kanker te maken krijgt, als patiënt of naaste. Het informatiecentrum bevindt zich aan de Zimmermanweg en is geopend van maandag t/m vrijdag van 8.00 - 16.30 uur. Telefoon: (010) 704 12 02. Mail: patio@erasmusmc.nl Voor alle mogelijkheden en activiteiten: www.erasmusmc.nl/kankerinstituut/patio. Kijkt u ook eens naar het ervaringsverhaal van Joris: www.erasmusmc.nl/video-patient-patio

De afdeling radiotherapie is bereikbaar via onderstaande telefoonnummers:

Tijdens kantooruren:

• (010) 704 13 14 (algemeen secretariaat radiotherapie)

Afspraak plannen:

• (010) 704 15 38 (patiëntenplanning radiotherapie)

Met dringende vragen buiten kantoortijden neemt u contact op via het algemene telefoonnummer en vraagt u naar de dienstdoende radiotherapeut.

• (010) 704 0 704