Visie op dierproeven en innovatieve alternatieven

Het Erasmus MC zet dierproeven alleen in wanneer dit onvermijdelijk is, legt dit uit, stimuleert actief alternatieven en neemt maatschappelijke verantwoordelijkheid door transparant en ethisch te handelen. Wij zien een toekomst waarin dierproeven zijn verminderd en waar mogelijk vervangen door geavanceerde technologieën zoals organoïden, organ-on-a-chip en AI-modellen. Ons droomscenario over tien jaar: een merkbare vermindering van proefdiergebruik dankzij deze nieuwe technologieën.

Visie op proefdieren

Waarom deze visie?

Bij het Erasmus MC zetten we ons samen in voor een gezonde bevolking en excellente academische topzorg door onderzoek en onderwijs. We hebben sterk fundamenteel en klinisch onderzoek en beschikken over state-of-the-art technologieën, inclusief voorzieningen voor het werken met in vitro, ex vivo en in vivo modellen. Bovendien hebben we toegang tot veel patiënten, waaronder patiënten met complexe gezondheidstoestanden, terwijl er ook een grootschalige infrastructuur is voor het doen van onderzoek in de populatie. We werken daarvoor met relevante cohorten vanaf de preconceptie tot hoge leeftijd, die langere tijd gevolgd worden. Het onderzoek met proefdieren vormt daarbij ook een essentiële schakel om doorbraken in het laboratorium te kunnen vertalen naar een oplossing voor de patiënt in de kliniek. Dit alles zorgt ervoor dat we onderscheidend kunnen zijn in onderzoek ‘van molecuul tot en met populatie’. In deze context is een geïntegreerde visie onmisbaar. Het Erasmus MC moet helder kunnen uitleggen:

Wanneer en waarom proefdieren nodig zijn om wetenschappelijke en ook medische
doorbraken te realiseren.
Wanneer en hoe alternatieven volwaardig of zelfs beter zijn.
Hoe beide benaderingen elkaar versterken en gezamenlijk bijdragen aan
wetenschappelijke kwaliteit en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Doel

Het Erasmus MC richt zich op het ontrafelen van de mechanismen achter gezondheid en ziekte en zet deze kennis om in innovatieve interventies. Binnen het Erasmus MC werken fundamentele en klinische onderzoekers nauw samen, waardoor translationeel onderzoek versneld kan bijdragen aan betere behandelingen. Of het nu gaat om zeldzame aandoeningen, veel voorkomende ziekten zoals kanker, hart- en vaatziekten, neurodegeneratieve aandoeningen zoals alzheimer, of gezondheidsproblemen door infecties en klimaat gerelateerde risico’s: het Erasmus MC zet zich in voor oplossingen die ertoe doen.

De toekomst van wetenschappelijk onderzoek vraagt om een zorgvuldige balans: dierproeven waar noodzakelijk, gecombineerd met innovatieve alternatieven om het gebruik van proefdieren te beperken. Onderzoek met alternatieven zonder gebruik van proefdieren en werken met proefdieren vullen elkaar aan zodat hoogstaand wetenschappelijk onderzoek ook in de toekomst
gegarandeerd blijft.

Het doel van het Erasmus MC is om dierproeven te verfijnen, te verminderen waar mogelijk en te vervangen (de 3 V’s), zonder de wetenschappelijke vooruitgang in gevaar te brengen. We verbeteren bestaande dierproeven om het welzijn van dieren zo min mogelijk te schaden en de kwaliteit van onderzoeksdata te optimaliseren. Tegelijkertijd stimuleren we de ontwikkeling, validatie en implementatie van innovatieve methoden zoals organ-on-a-chip, AI- en in silico- modellen en 3D-celkweektechnologie. Er wordt in toenemende mate gestaag gewerkt aan proefdiervervangende middelen.

Het Erasmus MC kiest voor een brede onderzoeksaanpak: van fundamenteel tot translationeel, van preklinisch tot klinisch. Dit realiseren we door onderzoekers te verbinden en samenwerking tussen universiteiten, farmaceutische bedrijven en technologiepartners actief te bevorderen. Zo creëren we een geïntegreerd onderzoekslandschap waarin kennisdeling en innovatie centraal staan.

De 3v-strategie als kompas

De 3 V's – verfijnen, verminderen, vervangen van dierproeven – vormen het ethische en strategische kader van onze besluitvorming.

Verfijnen

Wanneer diermodellen nodig zijn, voeren we ze uit met de hoogste kwaliteit en met maximale aandacht voor dierenwelzijn. Dit betekent:

Voortdurende professionalisering van biotechnici en onderzoekers;
Verbetering van huisvesting, monitoring en zorg;
Verfijning van technieken om ongemak te minimaliseren;
Transparante protocollen en kwaliteitsborging.

Verminderen

We verminderen proefdiergebruik door:

Betere statistische planning en gebruik van power analyes;
Datadeling en hergebruik van datasets;
Multidisciplinaire samenwerking, waardoor dubbel onderzoek wordt voorkomen;
Keuze voor modellen die met minder dieren dezelfde betrouwbaarheid bieden.

Vervangen

We vervangen dierproeven door:

Investeren in ontwikkeling en validatie van alternatieve modellen;
Interdisciplinair onderzoek naar nieuwe technieken stimuleren;
Samenwerken met nationale en internationale partners om proefdiervrije methodes te
versterken;
Ondersteunen van onderzoekers bij het ontwerp van alternatieve onderzoeksstrategieën

Transparantie, ethiek en maatschappelijke acceptatie

Het Erasmus MC is transparant over proefdieronderzoek en geeft onze patiënten en het publiek inzicht in de noodzaak en handelswijze. Naast deze transparantie over proefdieronderzoek gaat het Erasmus MC mee in de ontwikkeling van proefdiervervangende methodes, zijn we constant op zoek naar alternatieven en zetten deze in als deze er zijn.

Het Erasmus MC is een betrouwbare gesprekspartner als het gaat om proefdieronderzoeken. Door te laten zien wat we doen aan proefdieronderzoek en aan te tonen hoe wezenlijk dit onderzoek is in een academische setting. Bovendien staat het Erasmus MC voor de integriteit van zijn onderzoekers en onderzoeksmethodes. We onderschrijven dan ook de Transparantieovereenkomst van de Stichting Informatie Dierproeven en daarmee ook de internationale samenwerking hierin via de European Animal Research Association (EARA).