Gezonde levensstijl na transplantatie

Eiwitten zijn de bouwstenen van het lichaam en belangrijk voor de wondgenezing en de opbouw en het onderhoud van spieren. Er zijn dierlijke en plantaardige eiwitten. Dierlijke eiwitten zitten vooral in vlees, vis, melkproducten, kaas en eieren. Plantaardige eiwitten zitten vooral in brood, graanproducten, peulvruchten en noten. Probeer in elke maaltijd eiwitrijke producten te verwerken.

Soms is de eetlust in de eerste periode na de transplantatie nog niet goed, dat maakt het moeilijker om voldoende energie en eiwitten te eten. Mocht uw eetlust verminderd zijn, dan is het belangrijk om dit met uw diëtist te bespreken. Als het nodig is kan de diëtist extra energie en eiwitrijke drankjes voorschrijven om aan te sterken. Indien u volledig hersteld bent, kunt u langzaam overgaan op gezonde voeding met een normale hoeveelheid eiwit.

Om afstoting na transplantatie te voorkomen, krijgt u afweeronderdrukkende medicijnen. Deze medicijnen kunnen bijwerkingen hebben, zoals een hoge bloeddruk, gewichtstoename door meer trek, verhoogde vetten in het bloed en hoge bloedsuikers.

Een gezonde leefstijl kan helpen deze bijwerkingen te voorkomen.

Een gezonde leefstijl omvat voldoende beweging, een gezond eetpatroon, geen alcohol (of met mate, mits toegestaan door uw arts), en niet roken.

Als u de richtlijn vanaf papier leest kunt u onderstaande QR code scannen met de camera app van uw telefoon. U ziet dan een link naar de website van het Voedingscentrum. Hier vindt u meer informatie over de Schijf van Vijf. De Schijf van Vijf kan helpen om gezonder te eten.

Kort samengevat:

• Gebruik veel groente (250 gram per dag) en voldoende fruit (2 stuks per dag)
• Gebruik volkorenproducten zoals bruin brood, volkoren pasta en zilvervliesrijst
• Maak meer gebruik vaan plantaardige ipv dierlijke producten
• Gebruik zachte en vloeibare vetten uit bijvoorbeeld olijfolie of vloeibare bakboter
• Gebruik voornamelijk dranken zonder suiker zoals thee, koffie, water en suikervrije limonade.

Wanneer u de richtlijn digitaal leest: De website is tevens te benaderen via onderstaande link: https://www.voedingscentrum.nl/nl/gezond-eten-met-de-schijf-van-vijf.aspx

De afweer onderdrukkende medicijnen kunnen de eetlust verhogen. In de praktijk blijkt dat veel patiënten na een transplantatie ongewenst in gewicht toenemen. Overgewicht vergroot het risico op onder meer diabetes mellitus type 2, hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk en gewrichtsklachten.

Voldoende beweging na transplantatie is belangrijk voor het herstel, uw conditie en voor een gezond gewicht. De fysiotherapeut kan een persoonlijk advies geven.

Prednison is één van de afweeronderdrukkende medicijnen die worden voorgeschreven na een transplantatie. Een bijwerking van dit medicijn is dat het op den duur kan leiden tot botontkalking. Daardoor is er een verhoogde kans op botbreuken. Zorg daarom voor:

• Genoeg calcium in uw voeding. Calcium is nodig voor de aanmaak en het behoud van botten. Calcium zit vooral in melk, melkproducten en kaas. Probeer dagelijks 2-4 porties melk of melkproducten te nemen en 2 plakken kaas per dag. Als u deze producten niet lust of niet gebruikt, overleg dan met uw diëtist voor andere opties.
• Genoeg vitamine D in uw voeding. Dit zorgt voor een betere opname van calcium. Vitamine D zit bijvoorbeeld in margarine, halvarine, vloeibare bak- en braadproducten, ei, vlees en vette vis. Uw behandelend arts kan aangeven of suppletie van calcium en vitamine D nodig is.
• Voldoende beweging. Zo blijven uw botten sterk.

Medicijnen zoals Neoral® en Prograft®/Advagraf®/cellcept® zijn afweeronderdrukkende medicijnen. Deze medicijnen kunnen hoge bloedsuikers en een hoog cholesterolgehalte in het bloed veroorzaken waardoor de kans op hart- en vaatziekten groter wordt. Om het risico op hart- en vaatziekten te verkleinen is het belangrijk om:

• Het gebruik van verzadigde vetten te beperken. Verzadigd vet komt vooral voor in room, roomboter, harde margarine, volle melkproducten, volvette kaas, vet vlees, gebak, koekjes en snacks.
• Te kiezen voor onverzadigde vetten, deze vetten verlagen het cholesterolgehalte en komen voor in vis, noten, zachte margarine en alle soorten olie en vloeibare margarine.
• Dagelijks minimaal 250 gram groente en twee stuks fruit te gebruiken.
• Matig te zijn met zout.
• Niet te roken

In een gezonde voeding wordt geadviseerd om maximaal zes gram zout te gebruiken. Een klein deel van het zout zit al van nature in onze voeding, het meeste zout zit in fabrieksmatig gezouten voedingsmiddelen. De zoutinname wordt ook verhoogd door het zelf toevoegen van zout aan de maaltijden. Zout verhoogt de bloeddruk en is slecht voor hart, vaten en nieren. Om er voor te zorgen dat u niet teveel zout binnen krijgt, kunt u onderstaande toepassen:

• Voeg geen of weinig zout toe aan uw eten; gebruik in plaats van zout kruiden, specerijen of kruidenmengsels zonder zout.
• Let op uw productkeuze; gebruik zoveel mogelijk verse producten. Kant-en-klaar producten bevatten vaak veel zout, lees daarom de verpakking om te kijken of er zout is toegevoegd. Kies producten met zo weinig mogelijk toegevoegd zout.
• Wees ervan bewust dat smaakmakers zoals bouillonblokjes, ketjap en sauzen ook veel zout bevatten.

Na uw transplantatie is er een kans op het ontwikkelen van diabetes mellitus (suikerziekte). Het gebruik van Prednison kan hierbij een rol spelen omdat dit medicijn de bloedsuikers kan ontregelen. Bij diabetes is de hoeveelheid glucose in het bloed (bloedsuiker) te hoog. Ook hierom is het belangrijk om een gezonde voeding te gebruiken en een gezonde leefstijl aan te houden. Gebruik zoveel mogelijk volkorenproducten en zo min mogelijk snelle suikers zoals in koekjes, snoep en frisdrank en in witte brood- pasta- en rijstproducten.

Mocht er bij u sprake zijn van een van de genoemde bijwerkingen raadpleeg dan uw diëtist voor uitgebreidere adviezen.