Percutane Endoscopische Gastrostomie (PEG)

Wat is een PEG, PEG-J of PEJ-sonde?

De afkorting PEG staat voor Percutane Endoscopische Gastrostomie. Dit is een voedingssonde die met behulp van een endoscoop (dunne flexibele slang met een camera en lampje aan het uiteinde), door de huid, in de maag wordt geplaatst. De twee schijfvormige fixatieplaatjes (één aan de binnenzijde van de maagwand en één aan de buitenkant op de huid van de buik) zorgen ervoor dat de PEG sonde er niet uitvalt.

Er wordt gekozen voor een PEG sonde als u langer dan vier weken sondevoeding nodig heeft. Het voordeel van deze sonde is dat het niet hinderlijk uit de neus komt en niet zichtbaar is omdat het onder de kleding zit. Het slangetje is dikker dan de voedingssondes die via de neus worden ingebracht. Hierdoor raakt de PEG-sonde ook minder snel verstopt.

Bij een goede verzorging kan de PEG-sonde lange tijd worden gebruikt. De PEG-sonde wordt in principe alleen vervangen bij defect aan het materiaal.

Soms wordt er gekozen voor een verlenging naar de dunne darm; de PEG-J-sonde. Er wordt dan via de PEG in de maag een slangetje doorgetrokken naar het bovenste gedeelte van de dunne darm; het jejunum. Hier wordt voor gekozen wanneer de maag voeding niet voldoende kan verwerken, of bepaalde medicatie beter wordt opgenomen in de dunne darm. Heel soms wordt een zogenoemde ‘lange PEG’ gebruikt, de Percutane Endoscopische Jejunostomiekatheter (PEJ). Deze wordt geplaatst als de maag niet goed functioneert. Deze wordt direct in de dunne darm geplaatst in plaats van de maag.

Voorbereiding

Voor de plaatsing van de sonde is het belangrijk dat uw maag leeg is. Hiervoor moet u zich voorbereiden.

1 week voor de behandeling

• Gebruikt u bloedverdunnende medicijnen of medicijnen vanwege suikerziekte? Dan dient u dit ruim voor het onderzoek aan te geven bij de arts die het onderzoek voor u heeft aangevraagd. Zij zullen u dan vertellen wat u moet doen met de medicijnen voor het onderzoek.
• Verder vragen we u om voor de behandeling een gezondheidsvragenlijst in te vullen. Hierover heeft u een email ontvangen. U kunt de vragenlijst vinden in Mijn ErasmusMC.

Dag van de sonde plaatsing

• Vanaf 6 uur voor het onderzoek mag u niets meer eten.
• Tot 2 uur voor het onderzoek mag u wel nog slokjes thee of water drinken. Gebruikt u medicijnen? Uw medicijnen kunt u tot 2 uur voor het onderzoek met een slokje water innemen.
• Hierna moet u nuchter zijn. Dit betekent dat u niks meer mag eten of drinken.
• Draag op de dag dat u naar het ziekenhuis komt gemakkelijke kleding.
• Laat uw waardevolle spullen en sieraden zoveel mogelijk thuis.
• Neem uw gebitsbakje, brillenkoker of doosje voor uw gehoorapparaat mee als u deze gebruikt.

De volgende heldere dranken zijn toegestaan:
Water, thee (suiker mag), vruchtensap zonder vruchtvlees, limonadesiroop en gezeefde drinkbouillon. Als u behoefte heeft aan iets energierijks, raden wij u een heldere sportdrank aan. Koolzuurhoudende dranken (dranken met prik), alcoholische dranken en melkproducten zijn niet toegestaan.

De plaatsing van de sonde wordt meestal gedaan terwijl u ‘diepe sedatie’ (Propofol) krijgt. U kunt meer hierover lezen in de folder ‘Sedatie’.

U kunt alleen sedatie krijgen als iemand u na het onderzoek komt ophalen op de afdeling. Deze persoon moet 18 jaar of ouder zijn.
Dit is belangrijk, omdat u na het onderzoek 24 uur lang niet alleen aan het verkeer mag deelnemen. U mag dus niet zelf autorijden, fietsen, lopen of alleen in een taxi stappen. Heeft u geen begeleider? Dan kunt u geen sedatie krijgen.
Uw begeleider kan tijdens het onderzoek in de wachtruimte wachten of blijft in de buurt van het Endoscopiecentrum.

U meldt zich 15 minuten voor het afgesproken tijdstip in de wachtkamer van het Endoscopiecentrum.

De verpleegkundige haalt u op uit de wachtkamer en neemt u mee naar de uitslaapkamer.

U gaat op het onderzoeksbed liggen, onder een laken. Dan wordt er een infuusnaaldje bij u ingebracht.

Wanneer het tijd is voor uw onderzoek wordt u naar de onderzoekskamer gebracht. Op de onderzoekskamer krijgt u een polsbandje om met uw gegevens en worden uw hartslag, bloeddruk en zuurstofgehalte gemeten. U krijgt hiervoor een meetapparaatje op een van uw vingertoppen of oorlel. Ook krijgt u een bloeddrukband om en een zuurstofslangetje in uw neus voor ondersteuning.

De arts die het onderzoek gaat doen neemt kort de procedure met u door en controleert uw gegevens. U gaat daarna op uw linkerzijde liggen met opgetrokken knieën. De arts geeft u, indien van toepassing, de sedatie via de infuusnaald.

De arts brengt daarna de endoscoop via de bijtring, keel en de slokdarm naar de maag. Met de endoscoop bepaalt de arts de beste plaats voor de PEG sonde in de maag. De buikwand wordt daarna schoongemaakt. Ook wordt de huid verdoofd op de plek waar we de sonde gaan aanbrengen. Daarna brengen we een holle naald met een draad in de maag. Aan deze draad maken we de sonde vast. Een rond plaatje aan de binnenkant van de maag voorkomt dat de sonde naar buiten schiet. Aan de buitenkant wordt de sonde ook vastgezet met een plaatje.

De plaatsing duurt ongeveer 45 minuten.

Naar huis

Omdat u sedatie heeft gekregen, wordt u na het onderzoek naar de uitslaapkamer gebracht. Zodra u weer goed bij bent, krijgt u wat te eten en drinken en kunt u naar huis. Dit is na ongeveer een uur, al kan het soms nodig zijn dat u langer moet blijven voordat u naar huis kunt.
U kunt door de sedatie suf en vergeetachtig zijn. Uw begeleider haalt u daarom op in de uitslaapkamer.

We maken na de plaatsing een afspraak met u op het PEG-spreekuur, tenzij u verblijft in een instelling waar al voldoende ervaring is met de nazorg voor de sonde.

Na het onderzoek kunt mogelijk last hebben van:

• Opgeblazen gevoel en winderigheid. Dit komt door de lucht die tijdens het onderzoek is ingeblazen. Opboeren of winden laten helpt.
• Pijnlijke keel. Koud drinken of een ijsje eten helpt, dit mag vanaf 4 uur na plaatsing.
• Pijnlijke buik op de plek van de PEG-sonde. Hiervoor kunt u paracetamol nemen.

De kans op complicaties door deze ingreep is klein. Voorbeelden van complicaties die kunnen optreden zijn:

• Bloeding op de plaats waar de sonde wordt ingebracht.
• Buikvliesontsteking door lekkage van maagsappen in de buikholte.
• Ontstaan van een gaatje in de dunne of dikke darm (perforatie).
• Ontsteking van de huid rondom de sonde.

Indien van toepassing kunt u 4 uur na de plaatsing starten met wat water over de sonde. Als dit goed gaat dan kunt u starten met sondevoeding, volgens het advies van de diëtist.
In deze periode wordt de verbinding tussen maag- en buikwand (de fistel) gevormd. Het uitwendige fixatieplaatje moet dan ook tegen de buikwand blijven zitten. Het is belangrijk dat de PEG sonde gedurende de eerste week zo min mogelijk beweegt.

Belangrijk tijdens de eerste twee weken

• Spuit de sonde minimaal 1 keer per dag en in ieder geval elke keer voor en na het geven van voeding, en voor en na het geven van medicatie door met 30 ml water. Dit om te voorkomen dat de sonde verstopt raakt.
• Controleer de huid rondom de sonde elke dag op tekenen van roodheid, zwelling en irritatie.
• Verwijder dagelijks de splitgazen en bij een vies of nat splitgaas moet u dit meerdere keren per dag doen:
• Reinig de opening met een in water gedrenkt gaasje, niet met alcohol of Betadine. Het is belangrijk de huid daarna goed droog te deppen.
• Vervolgens brengt u de splitgazen aan. De splitgazen kunnen eventueel vastgeplakt worden met een (huidvriendelijke) pleister.
• Zorg ervoor dat de sonde goed vastzit zodat u er bij het bewegen geen last van heeft of ergens achter blijft haken.
• U mag gewoon douchen. In de eerste week mag u niet zwemmen of in bad. Wanneer u gaat zwemmen is het verstandig om de gehele PEG-sonde af te plakken met een waterbestendige pleister.
• Zet het witte klemmetje tussen het witte plaatje en het eindstuk alleen dicht wanneer er sondevoeding moet worden aangesloten. Wanneer je het klemmetje vaker dicht doet slijt de slang sneller en moet deze daardoor eerder vervangen worden.

Na twee weken

Twee weken na plaatsing heeft u een afspraak in het Endoscopiecentrum voor uitleg over uw PEG, PEG-J of PEJ. Tenzij dit door iemand anders wordt overgenomen, zoals de verpleeghuisarts, thuiszorg of de Parkinson verpleegkundige.

• Reinig dagelijks de huid met water rondom de PEG sonde en onderkant van het fixatieplaatje. Dep de huid droog en laat de huid en het plaatje goed drogen. Het is beter om geen gaasje meer aan te brengen rond de PEG sonde, zodat deze zoveel mogelijk kan ademen en verweking wordt voorkomen. Wanneer er nog veel vocht uit komt en uw kleding vies wordt dan kunt u wel een gaasje aanbrengen.
• Het fistelkanaal is inmiddels gevormd. Het buitenste fixatieplaatje mag nu wat losser gezet worden, ongeveer 2 mm van de buikwand (de dikte van een euromunt).
• Belangrijk: 1x daags moet de sonde 3 á 4 cm op en neer bewogen worden door het fistelkanaal (dompelen) om te voorkomen dat de PEG-sonde vastgroeit. De PEG-sonde dient u levenslang dagelijks te blijven dompelen. Hierover krijgt u uitleg tijdens uw afspraak.
• Wanneer u zelf niet meer eet is het toch belangrijk te zorgen voor een goede mond- en gebitsverzorging om mondinfecties te voorkomen.

De PEG-app is een gratis mobiele app voor mensen met een PEG-sonde. De app bevat informatie over dagelijkse verzorging, veelgestelde vragen, tips, informatieve filmpjes en uitleg over het herkennen en voorkomen van problemen zoals huidirritatie, lekken of een verstopt of uitgevallen sonde.
De app is gratis te downloaden in de Apple App Store en Google Play Store:
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.everywhereim.peg&pli=1

Wanneer moet u direct contact opnemen?

U moet direct contact opnemen met het Endoscopiecentrum wanneer u koorts heeft en de huid rondom de opening rood, gezwollen, pijnlijk of pussig is. De opening is dan mogelijk ontstoken.

De kans dat de PEG sonde eruit valt is erg klein. Mocht dit toch gebeuren dan is het belangrijk dat u zo snel mogelijk een slangetje in de opening schuift (dit mag het PEG slangetje zijn) om te voorkomen dat de opening dichtgroeit. Dit gebeurt namelijk al binnen enkele uren!

U mag geen sondevoeding of medicatie geven over de sonde als u mogelijk complicaties heeft, zoals forse buikpijn of braken.

U kunt op werkdagen bellen tussen 8.00 en 11.30 uur met telefoonnummer 010-7042872. Op werkdagen na 11.30 uur en in het weekend kunt u bellen met telefoonnummer 010-7040704 en vragen naar de dienstdoende Maag Darm en Leverarts. Bent u opgenomen in het ziekenhuis en krijgt u deze symptomen? Vertelt u dit dan aan uw verpleegkundige of arts.

Heeft u nog vragen?

Belt u dan tijdens kantooruren op (010) 7042872 of stuur een e-mail naar prescopie@erasmusmc.nl.

Wilt u de afspraak wijzigen?

Wilt u de afspraak wijzigen of bent u door omstandigheden te laat voor uw afspraak? Neem dan tijdig contact met ons op (010) 704 02 66.

Wij voeren vaak spoedprocedures uit of behandelingen duren soms langer dan vooraf gepland. Wij vragen uw begrip als u onverwacht langer moet wachten