Zacht en kleingesneden voeding

Zacht en kleingesneden voeding is voeding die:

• zacht en mals is zonder aparte dunne vloeistof,
• en die gegeten kan worden met een vork, lepel of eetstokjes.

De voeding bestaat uit hapbare kleine stukjes die niet te hoeven worden afgebeten, maar wel gekauwd moeten worden.

Er zijn verschillende redenen waarom u deze voeding voorgeschreven krijgt. Bijvoorbeeld omdat:

• u tanden of kiezen mist,
• uw gebitsprothese niet goed past,
• u pijn krijgt of moe wordt tijdens het kauwen,
• u problemen heeft met slikken,
• u een wond heeft na een ingreep.

Als u moeilijk kunt kauwen of slikken, kan het lastig zijn om voldoende voeding binnen te krijgen. Genoeg en gezond eten is wel belangrijk voor uw gezondheid en het herstel van uw lichaam. Met de juiste voeding (en eventueel aanvullende medische voeding) kunt u met zacht en kleingesneden voeding voldoende voedingsstoffen binnenkrijgen.

Voeding kan ingedeeld worden in IDDSI-niveaus. Dat staat voor International Dysphagia Diet Standardization Initiative. Dit is een internationaal systeem om eten en drinken in verschillende diktes en texturen in te delen. Hoe hoger het cijfer, hoe dikker de voeding.

Zacht en kleingesneden voeding is van IDDSI-niveau 6.

Als u zacht en kleingesneden voeding gebruikt, is het belangrijk dat uw voeding genoeg voedingsstoffen bevat die u nodig heeft.

Het kan meer tijd en inspanning kosten om zacht en kleingesneden voeding te eten.
Bijvoorbeeld omdat u maar kleine porties tegelijk kunt eten. Als u 3 keer per dag zacht en kleingesneden voeding eet, krijgt u te weinig voedingsstoffen en energie binnen. Hierdoor kunt u afvallen, wat minder goed kan zijn voor uw gezondheid.

Besteed extra aandacht aan het bereiden en kiezen van voedingsmiddelen. Kies dingen uit die u lekker vindt en waar genoeg voedingsstoffen in zitten. Eet daarnaast minimaal 6 keer per dag, in plaats van 3 keer per dag.

Uw diëtist adviseert u over het gebruik van aanvullende medische voeding. Onder het kopje ‘Medische voeding’ leest u hier meer over.

Door het gebruik van zacht en kleingesneden voeding kunt u afvallen. Door u regelmatig te wegen kunt u goed zien of u genoeg eet en niet afvalt. Ga 1 keer per week op hetzelfde tijdstip van de dag op dezelfde weegschaal staan. Valt u af? Probeer dan 8 keer op de dag te eten.

Voor elk voorbeeld geldt dat de voeding kleine hapbare stukjes moet bevatten.

Vlees

• Zacht en mals vlees in stukjes.
• Lang garen in saus/jus; verwijder bot, kraakbeen, harde randen.
  
• Vermijd biefstuk/steak medium, droge kipfilet, knapperige korst, spek.
• Bijvoorbeeld: draadjesvlees (rund), kipdij gestoofd, zachte gehaktbal zonder korst, pulled chicken in saus.

Vis

• Zacht gekookte vis in stukjes zonder graten of taaie huid.
• Bijvoorbeeld: kabeljauw, zalm, koolvis, tonijn uit blik (in saus of met yoghurt/roomkaas gebonden).

Stoofpot/curry

• Vloeibare portie (bijvoorbeeld saus) moet dik zijn.
• Bindtips: puree van groente, maïzena, roux, Griekse yoghurt of roomkaas.
• Smeuïg gerecht met alleen zachte en malse ingrediënten in stukjes.
• Zonder harde stukken.
• Bijvoorbeeld: rundstoof met wortel & pompoen, kip-korma, visstoof met tomaat.

Fruit

• Zacht en zonder schil in stukjes. Als dat niet lukt dan gemalen of gepureerd.
• Verwijder schil/pitten, vermijd draderig/vezelig fruit (ananas) en gladde ronde stukjes (hele druiven) tenzij gepureerd.
• Overtollig sap wegnemen.
• Bijvoorbeeld: banaan, rijpe perzik/nectarine (zonder schil), rijpe mango, gestoofde peer/appelmoes, zacht bessencompote zonder pitjes.

Groenten

• Gestoomde of gekookte groenten in stukjes.
• Roergebakken groenten kunnen te stevig zijn en zijn niet zacht of mals.
• Vaak zijn diepvriesgroenten al wat zachter.
• Groenten kunnen gepureerd worden tot een saus of een soep.
• Peulvruchten: zacht gekookt of gepureerd (bijvoorbeeld linzenpuree, hummus).
• Vermijd: rauwe salades, harde korrels/korsten, draderige selderij of kool (tenzij heel fijn en goed gaar).
• Bijvoorbeeld: wortel, bloemkool, broccoli, pompoen, courgette, aubergine, paprika, tomaat zonder vel, pastinaak, knolselderij en rode biet.

Ontbijtgranen

• Pap van ontbijtgranen met zachte stukjes.
• Bijvoorbeeld: havermoutpap, griesmeelpap, geweekt Weetabix/fijne muesli (lang genoeg geweekt).

Brood

• Brood zonder korst met smeerbaar beleg in kleine stukjes gesneden.
• Alternatieven: brood bevochtigen (bijvoorbeeld in de thee dopen), broodpap, zachte pannenkoek in kleine stukjes.

Rijst, couscous, quinoa (en soortgelijk voedsel)

• Niet korrelig, kleverig of plakkerig.
• Verwerk de graansoorten in een gerecht met een dikke saus zónder losse korrels of plakkerige klonten.
• Pasta: kook de pasta iets langer dan normaal zodat het zacht wordt. Voeg extra olie, kookvocht en saus toe en snijd het fijn in kleine stukjes. Het is belangrijk dat de pasta zacht is en niet compact/plakkerig.
• Bij twíjfel het gerecht liever vermijden of het gerecht pureren.

U moet misschien langere tijd zacht en fijngesneden voeding gebruiken. Daarom is het fijn om te weten hoe u de voeding wat kunt variëren. Hier wat tips:

• Kleur: maak gebruik van kleurrijke gerechten. Dat zorgt ervoor dat u het eten lekkerder vindt.
• Smaak: wissel zoete gerechten af met zure of hartige gerechten.
• Temperatuur: gebruik warme en koude gerechten.

Het kan zijn dat uw diëtist het gebruik van (aanvullende) medische voeding met u bespreekt. De diëtist bespreekt de verschillende opties en geeft advies op maat.

Medische voeding kan vergoed worden door uw verzekeringsmaatschappij. De diëtist dient hiervoor een aanvraagformulier in bij een facilitair bedrijf dat met uw verzekeringsmaatschappij samenwerkt. Als u voor vergoeding in aanmerking komt, wordt de medische voeding bij u thuis bezorgd. Tijdens de looptijd van uw vergoeding moet u zelf contact opnemen met het facilitair bedrijf voor het leveren van nieuwe medische voeding.

Heeft u vragen? Of wilt u een afspraak maken met een diëtist? Neem dan contact met ons op:

• Telefoon: (010) 703 30 55
• Bereikbaar van maandag tot en met vrijdag, van 8.30 tot 12.30 uur.
• E-mail: dietetiek@erasmusmc.nl

Bekijk deze websites voor meer informatie:

• IDDSIdex
  
• Wat is IDDSI? - Dat is even slikken