Tijdens Stoptober staan we stil bij de impact van roken en vapen. Juist rondom een ziekenhuis, waar mensen dagelijks met hun gezondheid worstelen, is een rookvrije omgeving van grote betekenis. De ouders van Mara weten als geen ander hoe belangrijk ademhalen is. Hun verhaal laat zien waarom een rookvrije omgeving rondom het Erasmus MC juist voor patiënten en hun naasten zo waardevol is.
'Het voelt oneerlijk dat onze dochter zo kwetsbaar is, terwijl anderen hun longen bewust belasten'
Ouders van Mara
In december 2026 werd Mara geboren met congenitale hernia diafragmatica (CHD), een zeldzame aangeboren afwijking die jaarlijks bij ongeveer vijftig kinderen in Nederland voorkomt. Door een opening in het middenrif lagen organen uit haar buikholte deels in de borstholte, waardoor haar longen onvoldoende ruimte kregen om zich te ontwikkelen. Direct na haar geboorte werd Mara opgenomen op ICK3. Na een succesvolle operatie en verdere behandeling in het Kinderthoraxcentrum mocht ze na bijna acht weken eindelijk mee naar huis.
Voor kinderen met kwetsbare longen is bescherming tegen tabaksrook extra belangrijk. Jasper Been, kinderarts/neonatoloog, legt uit welke gevolgen meeroken kan hebben: ‘Ten eerste verhoogt meeroken het risico op longproblemen zoals astma en luchtweginfecties. Wanneer je een longaandoening hebt, zijn je longen meer gevoelig en kan tabaksrook je aandoening ook nog eens verergeren. Het kan bijvoorbeeld astma-aanvallen uitlokken en luchtweginfecties verlopen vaak erger. Het is belangrijk dat alle kinderen worden beschermd tegen tabaksrook en zeker degenen met kwetsbare longen.’
Foto: Mara
Een andere kijk op roken en vapen
Sinds de diagnose van Mara zijn haar ouders zich veel bewuster geworden van roken en vapen in hun omgeving. Het is moeilijk te begrijpen dat mensen hun longen bewust belasten, terwijl hun dochter mogelijk afhankelijk wordt van zuurstof. Tegelijkertijd beseffen ze dat roken vaak een verslaving is. ‘Het voelt oneerlijk dat onze dochter zo kwetsbaar is, terwijl anderen hun longen bewust belasten’, deelt Mara’s vader Johan.
Tijdens hun eerste dagen in het Ronald McDonald Huis zagen ze ouders van IC-patiënten buiten roken. Dat riep tegenstrijdige gevoelens op. Ze vroegen zich af waarom mensen juist daar een sigaret opstaken, maar zagen tegelijkertijd ouders die, net als zij, leefden tussen hoop en angst. ‘We begrepen niet altijd waarom ouders juist daar een sigaret opstaken, maar we begrepen wel de spanning en angst waarmee ze leefden’, lichten de ouders toe.
Die herkenning maakte het ingewikkeld. Achter iedere ouder schuilde een eigen verhaal en een manier om met onzekerheid om te gaan. Uiteindelijk bleef het soms bij een knikje van herkenning: niet omdat ze het roken begrepen, maar omdat ze begrepen hoe zwaar de situatie kon zijn.
De impact van roken rondom het ziekenhuis
Tijdens de ziekenhuisopname verbaasden de ouders zich over het aantal mensen dat rondom het Erasmus MC rookte of vapete. Bezoekers, patiënten, passanten en soms zelfs medewerkers stonden regelmatig vlak bij de ingangen. De peuken op de grond en de rooklucht rondom het gebouw confronteerden hen telkens opnieuw met de werkelijkheid. Johan: ‘Als ouders van een kind met een longaandoening ben je voortdurend bezig met iets wat voor anderen vanzelfsprekend is: ademhalen.’
Voor rokende ouders die ze herkenden van de IC konden ze vaak begrip opbrengen. Ze wisten hoeveel spanning er achter sommige verhalen schuilging. Tegelijkertijd bleef het moeilijk om te zien hoeveel rook en vape-damp er rondom het ziekenhuis aanwezig was.
Volgens Jasper gaat het bij een rookvrije ziekenhuisomgeving niet alleen om het voorkomen van blootstelling aan rook, maar ook om het voorbeeld dat volwassenen geven. Een omgeving waarin niet wordt gerookt helpt voorkomen dat roken voor kinderen vanzelfsprekend lijkt. ‘Een ziekenhuis moet een gezonde omgeving zijn, ook buiten. Daarbij is het zo dat zien roken doet roken. Dit is zeker voor kinderen belangrijk, roken is niet normaal. Een rookvrije ziekenhuisomgeving is essentieel om toe te werken naar een rookvrije generatie’, licht hij toe.
Foto: kinderarts/neonatoloog Jasper Been
Wat een rookvrije omgeving zou betekenen
Een echt rookvrije omgeving rondom het Erasmus MC zou voor de ouders betekenen dat ze even aan de zorgen van het ziekenhuis kunnen ontsnappen. Tijdens de opname draaide veel om de gezondheid van Mara en de ontwikkeling van haar longen. Buiten geconfronteerd worden met sigarettenrook, vape-damp en peuken op de grond voelde daarom wrang. ‘Een rookvrije omgeving zou ons de ruimte geven om even op adem te komen, zonder steeds geconfronteerd te worden met rook’, geeft Johan aan.
Het gaat daarbij niet alleen om de ouders van Mara. Rondom het ziekenhuis komen mensen die ziek zijn, zich zorgen maken om een naaste of wachten op belangrijk nieuws. Voor hen kan een rookvrije omgeving bijdragen aan meer rust en comfort op een moment waarop er al genoeg zorgen zijn.
Tegelijkertijd vraagt een rookvrije omgeving om begrip voor mensen die in een periode van grote spanning naar een sigaret grijpen.
‘Begrip is hierbij het belangrijkste. In het verleden wezen we als zorgverleners nog wel eens met het klassieke vingertje, maar we moeten begrijpen dat roken een ernstige verslaving is. Wij moeten naast de mensen gaan staan, niet ertegenover. Het gesprek aangaan op een niet veroordelende manier. Vertel mensen hoe belangrijk het is om te stoppen en dat het stopsucces het grootst is met professionele hulp,’ benadrukt Jasper. ‘Ook in het Erasmus moet verwijzen zo makkelijk mogelijk zijn en hiervoor zijn we onlangs gestart met het Slim Verwijzen initiatief.’
De boodschap tijdens Stoptober
Tijdens Stoptober willen de ouders vooral meegeven dat mensen zich bewust mogen zijn van de impact van hun rook- en vapegedrag op anderen. ‘Roken of vapen is voor jou misschien een gewoonte, maar voor een ander een bron van overlast of een pijnlijke herinnering’, benadrukt Johan.
Ze begrijpen dat stoppen met roken niet eenvoudig is en dat verslaving een grote rol kan spelen. Toch hopen ze dat mensen rondom het ziekenhuis extra rekening houden met patiënten en hun naasten. Juist op een plek waar gezondheid centraal staat, maakt de omgeving verschil. Hun boodschap: ‘Een rookvrije omgeving begint bij bewustwording en rekening houden met elkaar. Want ademhalen is niet voor iedereen vanzelfsprekend’.
Ook buiten het ziekenhuis is volgens Jasper blijvende inzet nodig om kinderen en hun families te beschermen. Minder normalisering van roken, voorkomen dat jongeren beginnen en meer rookvrije plekken kunnen daarbij helpen: ‘Vooral door roken minder te normaliseren in de maatschappij, door zoveel mogelijk te voorkomen dat jongeren starten met roken en vapen. Daar is goed beleid vanuit de overheid voor nodig. Maak roken en vapen duur genoeg om het minder aantrekkelijk te maken, zorg dat tabaksproducten minder makkelijk verkrijgbaar zijn en creëer meer rookvrije plekken voor kinderen.’
Hun verhaal onderstreept de boodschap van Stoptober: stilstaan bij roken en vapen gaat niet alleen over je eigen gezondheid, maar ook over de mensen om je heen. Een rookvrije omgeving begint bij kleine keuzes en bij oog hebben voor elkaar. Voor sommige mensen is vrij kunnen ademhalen immers allesbehalve vanzelfsprekend.
