Kaliumbeperkt dieet

Kalium is een mineraal dat in bijna al het eten en drinken zit. Kalium is belangrijk voor de werking van uw spieren. Als de nieren goed werken, plast u het te veel aan kalium uit. Als de nieren niet goed werken, blijft er te veel kalium in uw lichaam. Dit is schadelijk voor uw gezondheid. Te veel kalium in uw bloed kan zorgen voor hartklachten.

U kunt minder kalium gaan eten. De hoeveelheid kalium verschilt per product. Het gaat om de hoeveel kalium die u per dag eet. Dit is gemiddeld 4 tot 6 gram kalium per dag.
Hoeveel kalium u mag eten, hangt af van uw bloedwaarden. Uw diëtist vertelt u hoeveel en welke kaliumrijke producten u kunt eten.

Met het kaliumbeperkt dieet willen we het kaliumgehalte in uw bloed verlagen tot een normaal gehalte. Zo kunnen we schade aan uw gezondheid voorkomen.

In deze voeding zit veel kalium. Wij raden u aan om niet meer dan de aanbevolen hoeveelheden (volgens Schijf van Vijf van het Voedingscentrum) te eten van deze producten:

• Aardappelen
• Groenten
• Fruit
• Noten
• Peulvruchten (incl. pinda's)
• Melkproducten

Eet en drink ook zo min mogelijk van:

• Koffie
• Cacao (chocolade)
• Bewerkte fruitproducten, bijv. appelstroop, dadelstroop
• Vruchtensap
• Gedroogde vruchten
• Zout-vervangende producten die kalium bevatten (kaliumchloride)

In groenten zit veel kalium. Toch is het belangrijk dat u dagelijks voldoende groenten eet. In gebakken en gefrituurde groente en aardappelen (dus ook patat) zit altijd meer kalium dan in gekookte groente. Wij raden u aan vaker groenten te eten met een laag kaliumgehalte. En minder vaak en minder veel te nemen van groente met een hoog kaliumgehalte. Als u dit eet, wissel het dan af met eten met een laag kaliumgehalte.

Laag kaliumgehalte	Andijvie, gekookt Boerenkool, gekookt Komkommer, rauw Koolraap, gekookt Paprika, gekookt (groen/rood) Paprika, rauw (groen) Snijbonen, gekookt Spitskool, gekookt Taugé, gekookt Ui, gekookt en rauw Witlof, gekookt en rauw Witte kool, gekookt
Gemiddeld kaliumgehalte	Asperges, gekookt Aubergine, gekookt Bloemkool, gekookt Champignons, gekookt Paprika, gekookt (geel) Paprika, rauw (geel en oranje) Courgette, gekookt Groene kool, gekookt Peultjes, gekookt Prei, gekookt Rabarbermoes Radijs, rauw Rode kool, gekookt Sperziebonen, gekookt Tomaat, gekookt en rauw Wortelen, gekookt en rauw
Hoog kaliumgehalte	Bieten, gekookt Bleekselderij, gekookt en rauw Broccoli, gekookt Champignons, gebakken Paprika, rauw (rood) Koolrabi, gekookt Kousenband, gekookt Postelein, gekookt Sla, rauw Spinazie, gekookt Spruiten, gekookt Venkel, gekookt Peulvruchten Bruine bonen Witte bonen Kapucijners Linzen Kikkererwten (Split)erwten

Overige aandachtspunten

• In gebakken en gefrituurde groente en aardappelen (dus ook patat) zit altijd meer kalium dan in gekookte groente. Eet daarom liever vaker gekookte groente en aardappelproducten. Kook uw aardappelen en groenten in ruim water. In rauwe en gebakken groenten zit meer kalium dan in gekookte groenten. Kalium lost voor een deel op in water.
• Maak uw groente niet klaar met een snelkookpan, magnetron, stoompan, stoommandje of in aluminiumfolie. Er blijft dan meer kalium in de groente zitten.
• Vervang aardappelen regelmatig door pasta of rijst.
• Gebruik het kookvocht van uw aardappelen of groenten niet voor een saus. In kookvocht zit veel kalium.
• Kies voor kerrie-, mosterd- of roomsaus in plaats van tomatensaus.
• Als u stamppot of patat eet, kies dan de rest van de dag voor groente uit de lijst met ‘laag kaliumgehalte’.
• Kook uw aardappelen en groenten in ruim water. In rauwe en gebakken groenten zit meer kalium dan in gekookte groenten. Kalium lost voor een deel op in water (een deel van de vitamines en overige mineralen gaan dan ook verloren).
• Maak uw groente niet klaar met een snelkookpan, magnetron, stoompan, stoommandje of in aluminiumfolie. Er blijft dan meer kalium in de groente zitten.
• Peulvruchten zoals bruine bonen, witte bonen, kapucijners, linzen, kikkererwten en (split)erwten bevatten veel kalium. Als u deze groente eet, eet er dan rijst bij in plaats van aardappelen.
• In gepureerde soepen zitten vaak veel groenten. Kies daarom voor heldere soepen. Fruit (uitklapper)

Neem één tot twee stuks fruit per dag. Wissel af in fruitsoorten.

Laag kaliumgehalte	Aardbeien Ananas Appel Appelmoes Blauwe bessen Bosbessen Grapefruit Kaki Mandarijn Mango Nectarine Papaja Perzik Pruim Sinaasappel Watermeloen Peer
Gemiddeld kaliumgehalte	Abrikozen Bramen Druiven Frambozen Granaatappel Kersen Kiwi Passievrucht Netmeloen (o.a. Galia) Rode bessen
Hoog kaliumgehalte	Avocado Banaan Gedroogd fruit Honing- en suikermeloen

• We raden u aan om vooral thee, water, (suikervrije) frisdrank of limonade te drinken. Hier zit weinig kalium in.
• Drink maximaal 2 kopjes koffie per dag.
• Drink/eet niet meer dan 3 zuivelproducten per dag. Dit zijn: melk, karnemelk, kwark, yoghurt, vla, pap etc.
• Drink geen vruchten- of groentesappen of dubbeldrank. In een glas sap zit meer kalium dan in een portie fruit. Kies eventueel in plaats daarvan voor water met een smaakje.

Broodbeleg met veel kalium:

• Chocoladepasta
• Hazelnootpasta
• Appel-, peren- en suikerstroop
• Chocoladehagelslag
• Pindakaas

Eet niet veel van de belegsoorten hierboven. Maar wissel het af met broodbeleg zoals:

• Jam (halvajam of zero sugar jam is ook goed)
• Honing
• Vruchtenhagel
• Muisjes
• Kaas
• Zuivelspread
• Vleeswaren
• Ei

Heeft u vragen? Of heeft u meer informatie nodig? Of wilt u een afspraak maken met een diëtist? Dan kunt u ons bereiken via:

• (010) 7033055 van maandag t/m vrijdag van 8.30 tot 12.30 uur
• dietetiek@erasmusmc.nl

Voor recepten met weinig kalium en andere informatie kunt u kijken op Nieren.nl/kalium.