Naar topnavigatiemenu Naar hoofdnavigatiemenu Naar hoofdinhoud
bandage
Aandoening

Zaadbalkanker

Testiskanker

Zaadbalkanker is kanker van de zaadbal. Een zaadbal noemen we ook wel teelbal of testis. Daarom wordt zaadbalkanker ook wel teelbalkanker of testiskanker genoemd. Bij zaadbalkanker kunnen uitzaaiingen ontstaan.

Over deze aandoening

Wat is het?

Bij zaadbalkanker ontstaat er een tumor in de zaadbal. Deze vorm van kanker ontstaat meestal in de cellen die het zaad produceren: de kiemcellen. Zo'n tumor valt daarom onder de groep kiemceltumoren. De tumor voelt over het algemeen als een harde, vaak pijnloze knobbel. De tumor in de zaadbal kan uitzaaien, meestal eerst naar de lymfeklieren in de buik (het retroperitoneum), maar ook naar de lymfeklieren in de borstkas, naar de longen, lever, botten of hersenen. 

Er bestaan twee typen zaadbalkanker: het seminoom en non-seminoom.

Meer informatie over zaadbalkanker vindt u op:

Hoe vaak komt het voor?

In Nederland krijgen jaarlijks 800 mensen de diagnose zaadbalkanker. Deze vorm van kanker komt meestal voor bij mensen tussen de 20 en 50 jaar oud. Bij één kwart van de patiënten ontstaan er uitzaaiingen.

Soorten

Bij kiemceltumoren in de zaadbal onderscheiden we twee soorten: het seminoom en non-seminoom. Seminomen ontstaan uit kiemcellen die geslachtscellen vormen. Non-seminomen is de verzamelnaam voor andere kiemceltumoren dan seminomen.

Het is ook mogelijk dat een tumor uit een combinatie van seminoom en non-seminoom bestaat. De nabehandeling en controle die we uitvoeren kan verschillen tussen de twee groepen. De combinatie van seminomen en non-seminomen hoort bij de groep non-seminomen, omdat de nabehandeling en controle daar het meest mee overeenkomt.

Oorzaak

Over de oorzaak van zaadbalkanker is nog weinig bekend. U heeft een groter risico op zaadbalkanker als u:

  • Een niet-ingedaalde zaadbal op of na de leeftijd van 13 jaar (waarvoor u een operatie heeft gehad).
  • Een eerdere behandeling voor zaadbalkanker in de andere bal.
  • Zaadbalkanker komt voor uw in familie.
  • Een ineengeschrompelde zaadbal (testisatrofie).
  • Verminderde vuchtbaarheid of onvruchtbaarheid.
  • Langdurig marihuana gebruik.

Symptomen en gevolgen

Zaadbalkanker wordt meestal ontdekt doordat u een knobbel in de zaadbal voelt, of voelt dat uw bal vergroot of hard aanvoelt. Meestal is dit pijnloos, maar het kan voorkomen dat u pijn heeft. Daarnaast ervaart 30% van de patiënten een dof en/of zwaar gevoel in de onderbuik of de balzak. Daarnaast kunt u last hebben van symptomen van uitzaaiing, zoals: 

  • Vermoeidheid. 
  • Gewichtsverlies.
  • Buik- of rugpijn.
  • Zwelling van de borstklier(en).
  • Kortademigheid.
  • Bloed ophoesten.

Behandeling

Als u zaadbalkanker heeft moeten we uw zaadbal operatief verwijderen. Als u uitzaaiingen heeft, starten we meestal meteen met chemotherapie. Als de lymfeklieren in uw buik na de chemotherapie aanhoudend vergroot blijven, moeten we deze soms operatief verwijderen (retroperitoneale lymfeklierdissectie). Als we na de zaadbalkankerbehandeling op een CT-scan nog restafwijkingen zien en het specialistisch team het veiliger vindt om de restafwijkingen te verwijderen, wordt u nog een keer geopereerd.

Gevolgen

De overlevingskansen van zaadbalkanker zijn meestal goed, ook als u uitzaaiingen heeft. Het verwijderen van de teelbal en chemotherapie kunnen wel een effect hebben op uw vruchtbaarheid en voor vermoeidheidsklachten zorgen. De spiegel van het mannelijk geslachtshormoon (testosteron) kan daarnaast verlaagd zijn. Chemotherapie geeft een verhoogde kans op hart- en vaatziekten op de lange termijn. Daarnaast kunt u last hebben van de angst dat de ziekte terug komt en ontevredenheid over uw lichaam. Dit kan uw kwaliteit van leven beïnvloeden. Maar onderzoek laat zien dat 75% van de genezen patiënten vindt dat de kwaliteit van leven goed is.

Hieronder staan drie informatieve video’s over het doen van zelfonderzoek, stadium 1 van zaadbalkanker en het verwijderen van de teelbal (radicale ochidectomie). 

Scrotaal zelfonderzoek

Stadium 1 zaadbalkanker

Radicale orchidectomie

Wat wij voor u doen

Onderzoek en diagnose

Preventie

Wij raden u aan om zelf uw zaadballen regelmatig, bijvoorbeeld één keer per maand, te onderzoeken. U kunt uzelf het beste onderzoeken na een warm bad of een warme douche:

  • rol de zaadbal voorzichtig tussen uw duim en wijsvinger;
  • doe dit met beide zaadballen, één voor één;
  • let vooral op een zwelling, een verharding of een andere verandering.

Voelt u iets afwijkends, of herkent u één van de symptomen zoals beschreven onder Symptomen en Gevolgen? Ga dan binnen een week naar uw huisarts.

Onderzoek

Voor het stellen van de diagnose zaadbalkanker doen we onderzoek, zoals:

Operatie

Met wie heeft u te maken?

Bij de behandeling van uw zaadbalkanker zijn specialisten van drie verschillende specialismen betrokken: de uroloog, de internist oncoloog en de radiotherapeut.

Interne oncologie

De specialisten van Interne oncologie bepalen samen met de patiënt het behandelplan. Uw contactpersoon is professor Ronald de Wit.

Urologie

Het specialisme Urologie is betrokken bij de eerste ingreep: het verwijderen van de aangedane zaadballen. De sectie Andrologie, een onderdeel van het specialisme Urologie, is betrokken bij het preserveren (invriezen) van uw sperma om in de toekomst vruchtbaarheid zeker te stellen. Soms kunnen we dit sperma uit de aangedane zaadbal halen, de zogenaamde “TESE”. Het Erasmus MC is een van de weinige centra in Nederland waar dat mogelijk is. De urologen verrichten, als dat nodig is, ook implantaties van zaadbalprothese(s). Tenslotte zijn de urologen vaak betrokken bij een eventuele operatie na het afronden van uw chemotherapie. Uw contactpersoon voor deze operatieve behandelingen is dr. Tahlita C.M. Zuiverloon, uroloog.

Radiotherapie

Het specialisme Radiotherapie van het Erasmus MC is betrokken bij eventuele aanvullende bestraling op uw lymfeklieren bij een bepaald type zaadbalkanker (seminoom).

Checklist

Komt u binnenkort bij ons op bezoek?

Hoe bereidt u uw gesprek voor? Wat neemt u mee? Alles wat u moet weten in een handig overzicht.

Bereid u voor