Naar topnavigatiemenu Naar hoofdnavigatiemenu Naar hoofdinhoud
bandage
Aandoening

Zaadbalkanker

Testiskanker

Zaadbalkanker is kanker van de zaadbal. Een zaadbal noemen we ook wel teelbal of testis. Daarom wordt zaadbalkanker ook wel teelbalkanker of testiskanker genoemd.

Over deze aandoening

Wat is het?

Deze vorm van kanker ontstaat meestal in de cellen die het zaad produceren: de kiemcellen. Zo'n tumor valt daarom onder de groep kiemceltumoren.

Soorten

Bij kiemceltumoren in de zaadbal onderscheiden we twee soorten:

  • seminomen;
  • non-seminomen: dit is de verzamelnaam voor andere kiemceltumoren dan seminomen.

Er is ook een combinatie van seminoom en non-seminoom mogelijk. Die combinatie wordt in de indeling toch onder de non-seminoomgroep gebracht. De onderverdeling heeft te maken met de mogelijke nabehandeling en wijze van controle. Dit kan namelijk verschillen tussen de seminoom- en non-seminoomgroep.

Oorzaak

Over de oorzaak van zaadbalkanker is nog weinig bekend. U heeft een groter risico op zaadbalkanker als u:

  • na uw 13e verjaardag een operatie heeft gehad om niet-ingedaalde teelballen in de balzak te plaatsen;
  • eerder zaadbalkanker heeft gehad of zaadbalkanker bij u in de familie voorkomt;
  • een ineengeschrompelde zaadbal (testisatrofie) heeft;
  • onvruchtbaar bent;
  • langdurig marihuana heeft gebruikt.

Symptomen en gevolgen

De meeste mannen merken een verandering aan een zaadbal zoals:

  • Een zwelling of verharding van de zaadbal. Verharding kan pijnlijk zijn, maar is het meestal niet.
  • Een dof, zwaar gevoel in de onderbuik, achter de balzak of in de balzak zelf. Dit komt bij ongeveer 30% van de patiënten voor.

Hieronder treft u een drietal informerende animaties aan.

  • Scrotaal zelfonderzoek
  • Stadium 1 zaadbalkanker
  • Radicale orchidectomie
  • Soms stellen we zaadbalkanker vast op basis van klachten die u heeft door uitzaaiingen. Een zwelling van de lymfeklieren veroorzaakt meestal klachten zoals pijn aan uw rug of buik.

    Gevolgen

    De kans is groot dat u geneest van zaadbalkanker. U kunt last hebben van de gevolgen van de behandeling zoals vermoeidheid, onvruchtbaarheid, angst voor het terugkomen van de ziekte en ontevredenheid over uw lichaam. Dit kan uw kwaliteit van leven beïnvloeden. Maar onderzoek laat zien dat 75% van de genezen patiënten vindt dat de kwaliteit van leven goed is.

Wat wij voor u doen

Onderzoek en diagnose

Onderzoeken

Preventie

Als u een of meer symptomen herkent, raden wij u aan om binnen een week naar uw huisarts te gaan. Wij raden u ook aan om zelf uw zaadballen regelmatig te onderzoeken. Bijvoorbeeld elke maand. U kunt uzelf het beste onderzoeken na een warm bad of een warme douche:

  • rol de zaadbal voorzichtig tussen uw duim en wijsvinger;
  • doe dit met beide zaadballen, één voor één;
  • let vooral op een zwelling, een verharding of een andere verandering.

Voelt u iets afwijkends? Ga dan binnen een week naar uw huisarts.

Behandeling

  • Bestraling.
  • Chemotherapie.
  • Lymfeklieroperatie.
  • Nazorg.

Met wie heeft u te maken?

Bij de behandeling van zaadbalkanker zijn drie specialisten van drie verschillende specialismen betrokken: de uroloog, de internist oncoloog en de radiotherapeut. Deze drie specialisten vormen samen een vooraanstaande groep behandelaars en toponderzoekers op dit gebied. Het Erasmus MC is samen met het Universitair Medisch Centrum Groningen één van de twee erkende expertisecentra in Nederland.

Urologie

Het specialisme Urologie is meestal betrokken bij de eerste ingreep: het verwijderen van de aangedane zaadballen. De sectie Andrologie, een onderdeel van het specialisme Urologie, is vaak betrokken bij het preserveren ( invriezen) van sperma om in de toekomst vruchtbaarheid zeker te stellen. Soms wordt dit sperma uit de aangedane zaadbal verkregen, de zogenaamde “TESE”. Het Erasmus MC is een van de weinige centra in Nederland waar dat mogelijk is. De urologen verrichten, indien nodig, ook implantaties van zaadbalprothese(s). Tenslotte zijn de urologen vaak betrokken bij een eventuele operatie na het afronden van chemotherapie.

Een operatie vindt plaats als er na de zaadbalkankerbehandeling op een CT-scan nog restafwijkingen te zien zijn en het specialistisch team het veiliger acht die restafwijkingen operatief te verwijderen. Contactpersoon voor deze operatieve behandelingen is dr. Wim Kirkels, uroloog.

Het specialisme Radiotherapie van het Erasmus MC is betrokken bij eventuele aanvullende bestraling op lymfeklieren als “zekerheidsbehandeling” bij een bepaald type zaadbalkanker ( seminoom). 

Interne oncologie

Het specialisme Interne oncologie van het Erasmus MC is al decennia lang direct betrokken bij bijna alle Internationale ontwikkelingen op het gebied van uitgezaaide zaadbalkanker. De sectie Urologische oncologie van Interne oncologie levert nationaal en internationaal expertise, topzorg en klinisch wetenschappelijk onderzoek.

De specialisten bepalen samen met de patiënt het beste behandelplan, waarbij alle beschikbare kennis in huis is om die beste keuze te kunnen maken. Contactpersoon is professor Ronald de Wit. Hij is tevens voorzitter van de Dutch Uro Oncology Study Group (DUOS) waar ook heel veel achtergrondinformatie over zaadbalkanker en vooral ook over recente ontwikkelingen te vinden is.   

Checklist

Komt u binnenkort bij ons op bezoek?

Hoe bereidt u uw gesprek voor? Wat neemt u mee? Alles wat u moet weten in een handig overzicht.

Bereid u voor