Naar topnavigatiemenu Naar hoofdnavigatiemenu Naar hoofdinhoud
bandage
Aandoening

Blaaskanker

Urotheelcelcarcinoom

Bij blaaskanker groeit er een kwaadaardige tumor in de blaas. De meest voorkomende vorm van blaaskanker is het urotheelcarcinoom. Symptomen van blaaskanker zijn bloed in de urine, vaak moeten plassen of pijn bij het plassen.

Blaaskanker: over deze aandoening

Wat is blaaskanker?

Bij blaaskanker zit er een kwaadaardige tumor in de blaas. Meestal zit de tumor in de wand van de blaas. Deze wand is bedekt met een bekleding die ook wel ‘urotheel’ wordt genoemd. Blaaskanker wordt daarom soms urotheelkanker of urotheelcelcarcinoom genoemd. 

Urineleider- en nierbekkenkanker

Urotheelcelcarcinoom kan ook ergens anders in de urinewegen ontstaan, zoals in de urineleiders of in het nierbekken. Als de kanker daar ontstaat noemen we het urineleiderkanker of nierbekkenkanker. Deze vormen van kanker komen een stuk minder vaak voor dan blaaskanker. 

Hoe vaak komt blaaskanker voor?

In Nederland krijgen ongeveer 7000 patiënten per jaar blaaskanker. Blaaskanker komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. De meeste blaaskankerpatiënten zijn ouder dan 55 jaar maar het kan op elke leeftijd voorkomen.

Klachten bij blaaskanker (symptomen)

Blaaskanker kan verschillende klachten geven. De meestvoorkomende klachten zijn: 

  • Bloed plassen
  • Een veranderd plaspatroon (bijvoorbeeld veel vaker moeten plassen)  

Bij verder gevorderde blaaskanker kunnen er daarnaast andere klachten ontstaan zoals: 

  • Gewichtsverlies
  • Vermoeidheid
  • Aanhoudende koorts 

Als u een van deze klachten heeft, betekent dat niet meteen dat u blaaskanker heeft. Er kan ook een andere oorzaak zijn van uw klachten. Het is wel verstandig om naar een huisarts te gaan met deze klachten, vooral wanneer u bloed in uw urine heeft.  

 

Oorzaak

Er zijn verschillende risicofactoren die de kans op blaaskanker groter maken: 

  • Roken
    Rokers hebben ongeveer 3x zoveel kans op blaaskanker dan niet-rokers.  
  • Chemische stoffen 
    Sommige stoffen verhogen het risico op blaaskanker. Dit gaat vooral om stoffen die gebruikt worden om kleurstoffen te maken zoals in de textiel-, plastic-, en rubberindustrie. 
  • Irritatie van de blaas
    Langdurige irritatie van de blaas kan het risico op blaaskanker vergroten. Deze irritatie kan bijvoorbeeld ontstaan door een chronische blaasontsteking, blaasstenen of een verblijfskatheter in de blaas.

Is blaaskanker erfelijk?

De aanleg voor sommige soorten kanker kan erfelijk zijn. Een erfelijke aanleg voor blaaskanker komt bijna nooit voor. 

Komt blaaskanker bij twee familieleden in de eerste lijn (vader, moeder, broer en/of zus) voor? Dan kan het verstandig zijn erfelijkheidsonderzoek te laten doen. Neem in dat geval contact op met uw huisarts. De huisarts kan u adviseren over een erfelijkheidsonderzoek. 

Is blaaskanker besmettelijk?

Kanker is nooit besmettelijk. Blaaskanker is dus ook niet besmettelijk.

Stadium blaaskanker

We maken verschil tussen niet-spierinvasieve en spierinvasieve blaaskanker. Het type blaaskanker bepaalt wat voor behandeling u krijgt.

  • Niet-spierinvasieve blaaskanker:
    De blaastumor zit alleen in de wand van de blaas en niet in de spierlaag van de blaas. 
  • Spier-invasieve blaaskanker:
    De tumor groeit door tot in de spier van de blaas.

Op deze afbeelding ziet u het verschil tussen niet-spierinvasieve en spierinvasieve blaaskanker.

Wat wij voor u doen

Onderzoek en diagnose

Wanneer u bent doorverwezen naar het Blaaskankercentrum gaan wij eerst onderzoeken wat voor blaaskanker u heeft en in welk stadium de blaaskanker zit.

Voor uw bezoek hebben wij al gegevens gekregen van uw specialist. Met die gegevens bepalen we welke onderzoeken er bij u nodig zijn. De onderzoeken doen we allemaal op dezelfde dag. Aan het einde van de dag overleggen we met een team van specialisten over de resultaten. Samen bepalen we de diagnose en maken we een behandelplan. 

U kan de volgende onderzoeken verwachten:

Bloedonderzoek

Aan het begin van uw bezoek doen we een bloedonderzoek om de functie van de nieren en lever te bekijken. Voor dit onderzoek wordt er bloed bij u afgenomen. Dit gebeurt bij de Centrale Bloedafname in het Erasmus MC. 

Intakegesprek 

Na de bloedafname krijgt u een intakegesprek met de uroloog, de internist-oncoloog, de radiotherapeut en verpleegkundige. Tijdens het intakegesprek bespreken we uw klachten, conditie en medische voorgeschiedenis. Ook bespreken we uw wensen voor de behandeling. 

De aanwezige verpleegkundige zal de rest van de dag met u meelopen en u begeleiden bij de gesprekken met de oncoloog of de bestralingsarts. Deze verpleegkundige noemen we ook wel de casemanager. Hier lees je meer over de verschillende casemanagers van het Blaaskankercentrum

Urineonderzoek (urinecytologie)

Soms wordt er in uw urine gekeken naar aanwezigheid van bloed en kwaadaardige cellen. 

Kijkonderzoek van de blaas (cystoscopie) 

De arts bekijkt de binnenkant van de blaas. Hiervoor gebruikt de arts een cystoscoop. Dit is een dunne slang met een lens aan het uiteinde. De arts brengt de cystoscoop naar binnen via de plasbuis. De cystoscoop is aangesloten op een camera waardoor de patiënt op een scherm mee kan kijken.

Tumorweefsel afname (TURT operatie) 

Waarschijnlijk is er al een keer blaasweefsel bij u afgenomen voor uw bezoek aan het Erasmus MC. Wij onderzoeken dit eerder afgenomen weefsel opnieuw. 

In sommige gevallen moet de uroloog opnieuw weefsel bij u afnemen uit de blaas.  Dit gebeurt op de operatiekamer. De uroloog plaatst een holle buis (cystoscoop) via de plasbuis in de blaas. Aan deze buis zit een ‘happertje’, waarmee stukjes van de blaas worden weggenomen. We onderzoeken het weggenomen weefsel in het laboratorium. 

Deze ingreep heet een transurethrale resectie van de tumor (TURT). Als de tumor niet te uitgebreid is, wordt tijdens de TURT operatie de hele tumor weggenomen.

Beeldvormend onderzoek 

Bij spierinvasieve blaaskanker is er verder onderzoek nodig. Met dit onderzoek kijken we hoe ver de tumor is doorgegroeid in de spier en of er uitzaaiingen zijn.  U kan de volgende beeldvormende onderzoeken krijgen: 
  • CT-scan (röntgenonderzoek)
    We onderzoeken of er uitzaaiingen zijn in andere organen zoals de longen, lever of hersens. 
  • MRI-scan
    We onderzoeken hoe ver de tumor is doorgegroeid en of er uitzaaiingen zijn in lymfeklieren rondom de tumor. Hiervoor maken we soms een MRI-scan van het bekken.  
  • PET-CT scan 
    We onderzoeken of er uitzaaiingen zijn naar de lymfeklieren of longen. 
     

Behandelplan binnen 24 uur

Bij het Blaaskankercentrum in het Erasmus MC vinden alle noodzakelijke onderzoeken op één dag plaats. Aan het einde van de dag overleggen we met een team van specialisten over de resultaten. Samen bepalen we de diagnose en maken we een behandelplan. Patiënten worden binnen 24 uur na het eerste bezoek geïnformeerd over hun behandelmogelijkheden. 

Bij het opstellen van het behandelplan houden we altijd rekening met uw wensen en behoeftes.  

Behandeling van blaaskanker

  • Blaasspoeling met medicijnen (zie folder onderaan deze pagina).
  • Chemotherapie
  • Radiotherapie (zie folder onderaan deze pagina).

Bestraling blaas

Immunotherapie

Operatie

  • Transurethrale resectie (TUR, zie folder onderaan deze pagina).

  • Operatie

    - Blaasverwijdering met vorming van een urine-uitgang (Urinestoma volgens Bricker, zie folder onderaan deze pagina).
    - Blaasverwijdering met vorming van een kunstblaas (Neoblaas, zie folder onderaan deze pagina).

Blaasverwijdering

Leven met en na blaaskanker

Wij proberen u zo goed mogelijk te begeleiden om uw leven opnieuw in te vullen na de diagnose blaaskanker. Zo kunt u geholpen worden door een stoma-verpleegkundige, een seksuoloog, een diëtist of een medisch maatschappelijk werker. Ook kunt u terecht bij de PATIO (Patiënten- informatiecentrum Oncologie) van het Erasmus MC Kanker Instituut voor meer informatie en lotgenotencontact.

  • Stoma-verpleegkundige: leert u omgaan met uw stoma in het dagelijks leven.
  • Seksuoloog: helpt bij vragen over seksualiteit en intimiteit.
  • Diëtist: geeft advies over uw eetpatroon.
  • Medisch maatschappelijk werker: biedt professionele psychosociale begeleiding.
  • PATIO: een ruimte in het Erasmus MC waar u informatie vindt over niet-medische onderwerpen. Ook kunt u hier terecht voor contact met lotgenoten of om even te ontspannen.  

Palliatieve zorg

Soms is het helaas niet meer mogelijk om te genezen van blaaskanker, u krijgt dan palliatieve zorg. Met deze zorg proberen we de klachten te verminderen en de kwaliteit van leven te verbeteren. 
 

Met wie heeft u te maken?

Bij de behandeling van blaaskanker en kanker van de hogere urinewegen zijn drie specialisten van drie verschillende specialismen betrokken; de uroloog, de internist-oncoloog en de radiotherapeut. De internist-oncoloog geeft behandelingen met chemotherapie en immunotherapie).

Blaaskankercentrum

Het Blaaskankercentrum van het Erasmus MC Kanker Instituut is een van de grootste multidisciplinaire kankercentra in Nederland. Op één dag vinden noodzakelijke onderzoeken plaats en worden patiënten gezien door uroloog, internist-oncoloog en radiotherapeut. Aan het eind van de dag worden alle patiënten in het team besproken en binnen 24 uur worden de patiënten geïnformeerd over het behandelplan. Het Blaaskankercentrum is daarmee uniek in zijn soort.

In het filmpje hieronder vertelt een patient over zijn behandeling van uitgezaaide blaaskanker.

 

Naast het leveren van topzorg zijn de betrokken afdelingen al decennia betrokken bij de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van blaaskanker: van de behandeling en onderzoek van niet-spierinvasieve ziekte tot de ontwikkelingen met chemotherapie. Recent zijn daar immunotherapie bij spierinvasieve blaaskanker en behandeling van uitgezaaide blaaskanker bij gekomen, al dan niet na terugkeer van ziekte na eerdere behandeling.

Een patient vertelt hieronder over zijn behandeling van niet-spierinvasieve blaaskanker. Hierbij zitten de kankercellen alleen in het slijmvliesweefsel van de blaas.

Checklist

Komt u binnenkort bij ons op bezoek?

Hoe bereidt u uw gesprek voor? Wat neemt u mee? Alles wat u moet weten in een handig overzicht.
Bereid u voor