Naar topnavigatiemenu Naar hoofdnavigatiemenu Naar hoofdinhoud
Levertransplantatie header
Centrum

Levertransplantatie-centrum

Wij zijn het grootste levertransplantatiecentrum van Nederland. Hier worden de meeste levertransplantaties in Nederland uitgevoerd. Elk jaar doen wij gemiddeld 85 levertransplantaties bij patiënten met een ernstige leverziekte.

Over dit centrum

Wat doet ons levertransplantatiecentrum?

Wat maakt ons levertransplantatiecentrum bijzonder?

Het Erasmus MC is het grootste levertransplantatiecentrum in Nederland. Wij willen de beste zorg en begeleiding bieden aan patiënten die een levertransplantatie krijgen of hebben gekregen. Daarnaast willen we patiënten ook na een levertransplantatie een zo goed mogelijk leven bieden. 

Door wetenschappelijk onderzoek te doen zorgen we dat onze artsen de nieuwste kennis hebben op het gebied van levertransplantaties. Met deze kennis verbeteren wij onze processen en behandelingen. Hierdoor biedt het levertransplantatiecentrum van het Erasmus MC een betere overlevingskans na transplantatie dan veel andere Europese en Nederlandse centra.

Wat is een levertransplantatie?

Een levertransplantatie is een grote operatie waarbij een zieke lever wordt vervangen door (een deel van) een gezonde lever van een donor. De levertransplantatie operatie duurt ongeveer 6 tot 8 uur. Een gezonde lever kan worden gedoneerd door een levende donor of door een overleden donor (postmortale donor). Het transplantatieteam van het Erasmus MC is specialist in levertransplantaties bij volwassenen. Wij zijn het enige levertransplantatiecentrum in Nederland dat levertransplantaties uitvoert bij volwassenen met een levende donor.

Wanneer is een levertransplantatie nodig?

Als de lever stopt met werken, komt het lichaam snel in levensgevaar en moet er worden ingegrepen. De lever is een orgaan dat niet te vervangen is door therapieën of medicijnen. 

Veel ernstige leverziekten veroorzaken levercirrose. Bij levercirrose gaan levercellen ontsteken waardoor ze afsterven. De afgestorven levercellen worden vervangen door littekenweefsel. Daardoor raakt de lever steeds meer beschadigd en werkt deze minder goed. Als er niet op tijd wordt ingegrepen, kan dit leiden tot leverfalen. Daarom is het belangrijk snel actie te ondernemen. 
 

De levertransplantatie procedure in het kort

Vooronderzoek

We doen eerst uitgebreid vooronderzoek om te bepalen of een levertransplantatie mogelijk is. Het vooronderzoek vindt plaats tijdens het spreekuur op de polikliniek pre-levertransplantatie en tijdens een korte opname in het ziekenhuis. Komt uit het vooronderzoek dat een levertransplantatie mogelijk is? Dan komt de patiënt op de wachtlijst tot een donorlever beschikbaar is. 

De wachtlijst en MELD-score

Helaas kan niemand precies weten hoe lang een patiënt moet wachten op een donorlever. Dit hangt af van veel verschillende factoren. Een schatting kan vaak wel gemaakt worden. De arts en de levertransplantatie coördinator maken deze schatting en houden de patiënt op de hoogte.

De plaats op de wachtlijst voor een levertransplantatie wordt bepaald door de MELD-score (Model for End stage Liver Disease). Dankzij dit scoresysteem worden de ziekste patiënten het eerste geholpen. Hoe hoger de MELD-score, hoe eerder een patiënt aan de beurt is. Deze score wordt berekend op basis van de resultaten van het vooronderzoek.

In het filmpje hieronder geeft verpleegkundig specialist Lara Elshove een toelichting over de transplantatiewachtlijst.

Risico’s en complicaties

Levertransplantaties zijn heftige en grote operaties, waar risico’s en mogelijk ook complicaties (problemen) bij horen. Na een levertransplantatie blijft een patiënt zo kort mogelijk op de Intensive Care (IC). Hier houden we de patiënt goed in de gaten en kunnen we snel ingrijpen bij problemen. Daarna gaat de patiënt zo snel mogelijk voor herstel naar de speciale verpleegafdeling (HPB-kliniek) voor patiënten die worden behandeld aan hun lever.

Na de levertransplantatie operatie

Het is belangrijk dat het lichaam de nieuwe lever niet afstoot. Hiervoor slikt een patiënt voor altijd speciale medicijnen. Elk jaar moet de patiënt terugkomen voor een uitgebreide controle. Tijdens de controle doen we verschillende onderzoeken. Denk hierbij aan onderzoeken als:

  • Röntgenfoto
  • Hartfilmpje
  • Bloeddrukmeting
  • Bloedonderzoek
  • Urineonderzoek

Verder krijgt de patiënt na het verlaten van het ziekenhuis begeleiding via de leefstijl polikliniek en medicatie polikliniek. Hier krijgen patiënten uitleg over voeding, beweging, medicijnen en het dagelijks leven met een donorlever. Hieronder kunt u de film 'Grip op je pillen' bekijken, waar Midas Mulder (apotheker) en Caroline den Hoed (MDL-arts) enkele handvatten geven om het gebruik van medicatie makkelijker en duidelijker te maken. 

Lees ook het interview met Midas Mulder over zijn werk als levertransplantatieapotheker.

Zie de video hieronder voor meer informatie over de leefstijl polikliniek voor mensen met een donorlever.

 

Zorggids

In de zorggids over levertransplantaties staat uitgebreidere informatie voor patiënten met langdurige en ernstige leverziekten. Hier staat ook informatie voor partners en/of familieleden. 

Levertransplantatie met levende donor

Levende donor levertransplantatie

Het is in het Erasmus MC mogelijk om een deel van de gezonde lever van een levende donor te gebruiken voor een levertransplantatie. Hiervoor verwijderen we een deel van de gezonde lever bij de donor. Daarna plaatsen we het terug bij de ontvanger op de plaats van de zieke lever. Dit gaat om ongeveer 60% tot 70% van de totale lever van de gezonde donor. 

De lever heeft een unieke eigenschap dat het kan regenereren. Regenereren betekent dat de lever weer voor het grootste deel zelf kan aangroeien. Hierdoor krijgen de ontvanger en de donor uiteindelijk beide weer een volledig werkende lever. Het herstellen van de lever duurt ongeveer 3 maanden.
 

Wat zijn de voordelen van een levende donor bij een levertransplantatie?

  • De transplantatie operatie kan ingepland worden.
  • Het geeft de grootste kans op een succesvolle levertransplantatie.
  • Het vermindert de wachttijd op de wachtlijst voor een donorlever.
  • De kwaliteit van de donorlever is goed.
  • De tijd tussen het verwijderen van de lever bij de gezonde levende donor en het plaatsen bij de patiënt is kort.

Bekijk hieronder een korte documentaire over levende levertransplantatie binnen een jong gezin. 

Aandoeningen die we behandelen en/of diagnosticeren

Een levertransplantatie wordt gedaan bij ernstige leverziektes waarbij er geen andere behandelopties zijn. 

Patiënten met onder andere de volgende leverziektes kunnen in aanmerking komen voor een levertransplantatie:

Meer informatie over leverziekten kunt u vinden op de websites van de Maag Lever Darm Stichting en van de Nederlandse Leverpatiënten Vereniging (NLV)

Wetenschappelijk onderzoek

Er is al veel bekend over leveraandoeningen, maar veel ook niet. Daarom is het belangrijk om onderzoek te blijven doen om in de toekomst (nog) betere therapie voor deze aandoeningen te kunnen bieden. Met wetenschappelijk onderzoek worden nieuwe medicijnen en methoden getest. Mensen die meewerken aan wetenschappelijk onderzoek, ook wel clinical trials genoemd, dragen bij aan de ontwikkeling van de geneeskunde.

Het kan zijn dat de arts vraagt of u wilt meewerken aan een klinisch onderzoek. Deelname aan onderzoek is altijd vrijwillig. Denk hierover even rustig na, voordat u een besluit neemt.

Wetenschappelijk onderzoek naar levertransplantaties wordt uitgevoerd naar:

  • (Nieuwe) Afstotingsmedicatie 
  • Cognitief functioneren voor en na LTx (levertransplantatie)
  • Perfusie van de donorlevers (Hope en D-Hope)
  • Bijzondere leverziekten
  • Stamcelonderzoek

Op de research pagina van de afdeling MDL (Engelstalig) kunt u meer lezen over het onderzoek dat wij doen. Het onderzoeksgedeelte‌ ‌van‌ ‌onze‌ ‌website‌ ‌gericht‌ ‌is‌ ‌op‌ ‌onderzoekers.‌ ‌Daarom‌ ‌is‌ ‌deze‌ ‌pagina‌ ‌in‌ ‌het‌ ‌Engels‌ ‌geschreven.‌ ‌De‌ ‌inhoud‌ ‌van‌ ‌de‌ ‌pagina‌ ‌is‌ ‌misschien‌ ‌ook‌ ‌minder‌ ‌makkelijk‌ ‌te‌ ‌begrijpen. 

Stichting voor Lever en Maag-Darm Onderzoek (SLO) 
Diverse specialisten van de afdeling MDL zijn bestuurslid van de Stichting voor Lever- en Maag- Darm Onderzoek (SLO). Deze stichting heeft als doel om wetenschappelijk onderzoek en kennis op het gebied van de ziekten van de lever, galwegen, alvleesklier en maag- darmstelsel te bevorderen. Daarnaast houdt de Stichting zich bezig met onderzoek op het gebied van de leverchirurgie en levertransplantatie. Door financiële steun van de SLO zijn o.a. per jaar tientallen medewerkers op de afdeling aangesteld om wetenschappelijk onderzoek te verrichten. Op de website van de SLO vindt u meer informatie. 

Samenwerking

Transplantatie Instituut
In oktober 2021 werd het Erasmus MC Transplantatie Instituut officieel geopend. Het is het grootste centrum in Nederland voor levertransplantaties, niertransplantaties, longtransplantaties en harttransplantaties. Het Erasmus MC Transplantatie Instituut heeft één belangrijk doel: niemand die op de wachtlijst staat voor een nieuw orgaan mag nog overlijden. Met de oprichting van het Transplantatie Instituut brengen wij alle kennis en kunde van de verschillende specialismen bij elkaar. Want samen weten we meer én kunnen we meer.




Binnen het Erasmus MC
 werkt het levertransplantatiecentrum nauw samen met andere afdelingen, zoals:

Buiten het Erasmus MC werken nauw samen met andere ziekenhuizen en levertransplantatie centra:

  • Levertransplantatiecentrum in Groningen.
  • Levertransplantatiecentrum in Leiden.
  • Levertransplantatie centra in Europa en meerdere delen van de wereld

Polikliniek pre-levertransplantatie

Het transplantatieteam bestaat uit verschillende medisch specialisten en verpleegkundigen. Tijdens de eerste bezoeken op de polikliniek pre-levertransplantatie heeft u te maken met de volgende MDL-artsen (Maag-, darm- en leverartsen), verpleegkundigen en coördinatoren.

Collage Caroline den Hoed, Rob de Man en Sandra Coenen (MDL artsen)

  • Caroline den Hoed, MDL-arts (links op de foto)
  • Rob de Man, MDL-arts (midden op de foto)
  • Sandra Coenen, MDL-arts (rechts op de foto)
  • Catelijne Landman, verpleegkundige levertransplantatie
  • Wendy Ninaber, verpleegkundige levertransplantatie
  • Kirsten van Tol, polikliniek-assistent
  • Alicia Chorley, coördinator levende donor levertransplantatie programma
  • Anna van den Burg, verpleegkundig specialist levertransplantatie
Wij proberen patiënten op de polikliniek zoveel mogelijk bij een vaste MDL-arts in te plannen. Helaas is dit niet altijd mogelijk.

 

Lees ook het interview met Caroline den Hoed over het levertransplantatieprogramma in het Erasmus MC

In de media en nieuwsbrief

Nieuwsbrief voor levertransplantatiepatiënten
In nieuwsbrief #5 leest u o.a. meer over de griepvaccinatie en de 3e COVID vaccinatie. Download de laatste nieuwsbrief hier (pdf).


Verhalen uit het Levertransplantatiecentrum

  • Patrick (22) kan weer écht leven na leverdonatie van zijn vader
    Vaak ziek zijn en een streng dieet: het leven van de 22-jarige Patrick van de Groep stond volledig in het teken van zijn zeldzame stofwisselingsziekte. Dankzij een donorlever van zijn vader is hij nu genezen. ‘Ik kan niet wachten om te gaan leven.’
  • Midas Mulder pioniert als apotheker voor levertransplantatiepatiënt
    Patiënten slikken na een levertransplantatie vaak een veelvoud aan medicijnen. Het Erasmus MC heeft als enige ziekenhuis in Europa een speciale apotheker die levertransplantatiepatiënten begeleidt. ‘Een pil innemen op een ander tijdstip kan hun leven totaal veranderen.’
  • 7 levende levertransplantaties in 2 weken tijd
    Nu de derde coronagolf achter de rug is, maakt het Erasmus MC zich op voor patiënten wiens zorg de afgelopen weken en maanden niet door kon gaan. Er wordt hard gewerkt aan plannen om zoveel mogelijk ingrepen in te halen.
  • Wachten op levertransplantatie had grote impact op leven van Ken (24)
    Nu de derde coronagolf achter de rug is, maakt het Erasmus MC zich op voor patiënten wiens zorg de afgelopen weken en maanden niet door kon gaan. Er wordt hard gewerkt aan plannen om zoveel mogelijk ingrepen in te halen. Vijftig medewerkers van het Erasmus MC Transplantatie Instituut maakten daar de voorbije twee weken alvast een beginnetje mee.

Nieuws

Contact

Levertransplantatiecoördinatoren en verpleegkundig specialisten levertransplantatie

Contactpersonen: Catelijne Landman, Wendy Ninaber, Anna van den Burg en Lara Elshove

Telefonisch spreekuur is maandag tot en met vrijdag van 9.00 - 10.30 uur. Buiten deze tijden is de voicemail ingeschakeld.

Voor dringende zaken tijdens kantooruren 

 Medisch maatschappelijk werk

Contactpersoon: Liesbeth van Roon

 Bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 9.00 - 16.30 uur. 

Diëtetiek

Contactpersonen: Saskia Riemslag Baas - Van der Ree en Lieke de Kort

Bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.30 - 12.30 uur.

Checklist

Komt u binnenkort bij ons op bezoek?

Hoe bereidt u uw gesprek voor? Wat neemt u mee? Alles wat u moet weten in een handig overzicht.

Bereid u voor